Khi chúng ta đang bước qua năm mới 2015, có rất nhiều lý do để chúng ta luôn hướng mắt lên bầu trời. Mỗi năm đều có những sự kiện thiên văn tuyệt vời. Dưới đây là những gì chúng ta có thể mong đợi trong năm 2015.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê! http://vatlythienvan.com

1. 20/02/2015: Sao Kim, Sao Hỏa và Trăng lưỡi liềm giao hội

Nếu bầu trời đủ trong, bạn có thể nhận thấy một "ngôi sao" sáng bất thường ở phía tây ngay sau khi Mặt Trời lặn. Đó không phải là một chiếc máy bay hay UFO, mà là Sao Kim.

Trong một vài tháng trong năm, Sao Kim là mội ngôi "Sao Mai". Nhưng trong những tháng mùa đông, hành tinh rực sáng này là "Sao Hôm". Và đây là một hiện tượng không thể bỏ lỡ: Sao Kim đang ở rất gần (chỉ khoảng 240 triệu km từ Trái Đất) và phản xạ ánh sáng Mặt Trời cực mạnh từ những lớp mây bao phủ quanh nó.

Vào ngày 20 tháng Hai, Sao Kim có thêm bạn đồng hành trên bầu trời buổi tối. Một sự kiện giao hội - hay còn gọi là một cuộc gặp gỡ giữa các thiên thể trên bầu trời - của Sao Kim, Sao Hỏa và Mặt Trăng lưỡi liềm mỏng sẽ tạo nên một khung cảnh khá ấn tượng.

Các nhà thiên văn sử dụng đơn vị "độ" để đo khoảng cách trên bầu trời. Chiều rộng của ngón tay út của bạn khi bạn vươn tay hết cỡ là khoảng 1 độ. Trong sự kiện giao hội này, Mặt Trăng sẽ chỉ cách khoảng nửa độ so với Sao Hỏa và 1 độ so với Sao Kim. Để thưởng thức sự kiện này, bạn chỉ cần bước ra ngoài. Nếu bạn có một cặp ống nhòm, bạn có thể có quan sát cận cảnh hơn.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê! http://vatlythienvan.com

Một chuỗi các bức ảnh chụp cách nhau 20 phút của Nguyệt thực toàn phần tại Toronto (Canada) ngày 20 tcuarHai 2008. Ảnh: Adrian Wyld/CP Photo.

2. 04/04/2015: Nguyệt thực toàn phần

Năm 2014 là năm của nguyệt thực với tổng số 4 lần xảy ra. Nguyệt thực xảy ra vào ngày 04 tháng Bốn sẽ bắt đầu tại Việt Nam trước khi Mặt Trăng mọc lên. Chúng ta sẽ quan sát được nửa sau của nguyệt thực từ pha toàn phần (khoảng 19 giờ) cho đến khi kết thúc (khoảng 20:45).

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê! http://vatlythienvan.com

3. 30/06/2015: Sao Kim và Sao Mộc giao hội

Nếu bạn bỏ lỡ sự kiện giao hội giữa Sao Kim, Sao Hỏa và Trăng lưỡi liềm trong tháng Hai, thì đây là cơ hội để quan sát một sự kiện giao hội khác.

Lần này là giao hội giữa Sao Kim và Sao Mộc, hai hành tinh sáng nhất trên bầu trời.

Ngay sau khi Mặt Trời lặn ngày 30 tháng Sáu, hay bước ra ngoài và nhìn về hướng tây. Các hành tinh chỉ cách nhau 0.3 độ. Hay dùng một ống nhòm để có được cái nhìn cận cảnh. Bạn thậm chí còn có thể bắt được 4 vệ tinh của Sao Mộc.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê! http://vatlythienvan.com

Sao Diêm Vương và mặt trăng lớn nhất của nó - Charon, được chụp bởi tàu vũ trụ New Horizons của NASA khi nó đang trên đường bay đến Sao Diêm Vương vào tháng Bảy tới đây. 12 bức ảnh tạo thành khung cảnh động này được chụp từ ngày 19 đến 24 tháng Bảy, 2014 bằng hệ máy ảnh - kính thiên văn tốt nhất của tàu: Long Range Reconnaissance Imager (LORRI), ở khoảng cách từ 429 đến 422 triệu km. Ảnh: NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute

4. 14/07/2015: Tàu vũ trụ New Horizons tiếp cận Sao Diêm Vương

Mặc dù đã bị loại khỏi danh sách các hành tinh trong Hệ Mặt Trời, nhưng Sao Diêm Vương vẫn có chỗ đứng trong trái tim của nhiều người. Một lý do có thể là Sao Diêm Vương là một "cựu hành tinh" mà con người chưa từng quan sát cận cảnh. Chưa bao giờ có một nhiệm vụ đưa tàu vũ trụ đến hành tinh lùn này tính đến nay.

Tàu vũ trụ New Horizons của NASA được phóng từ năm 2006, trước khi Sao Diêm Vương bị tước "quyền hành tinh" của mình. Bởi vì cần phải đi một quãng đường rất xa (Sao Diêm Vương cách chúng ta hơn 5 tỷ dặm - khoảng 7.5 tỷ km), tàu vũ trụ cần phải đạt được vận tốc rất lớn. Thực tế đây là tàu vũ trụ nhanh nhất trong số những tàu vũ trụ mà chúng ta đã từng phóng vào không gian. Vì lý do đó, nó không thể có được quỹ đạo quanh hành tinh lùn này, mà chỉ bay ngang qua, với khoảng cách gần nhất vào ngày 14 tháng Bảy.

Mặc dù bạn không thể quan sát trực tiếp trên bầu trời sự kiện này, bạn có thể chắc chắn rằng nó sẽ được thông tin đầy đủ bởi NASA khi chúng ta có được cái nhìn tốt nhất về thiên thể đã luôn lẩn tránh chúng ta kể từ khi được phát hiện.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê! http://vatlythienvan.com

Máy ảnh góc rộng chụp ảnh toàn bầu trời về một trận mưa sao băng. Ảnh: Wikipedia Commons/Astronomical and geophysical observatory, Comenius University

5. 12-13/08/2015: Mưa sao băng Perseids

Một trong những trận mưa sao băng tốt nhất năm sẽ đạt cực điểm vào đêm 12, rạng sáng 13 tháng Tám.

Điều tốt nhất về trận mưa sao băng này là nó diễn ra 2 ngày trước khi trăng non, do đó bầu trời sẽ rất tối, mang lại cho chúng ta cơ hội tốt để bắt được những sao băng mờ. Thông thường, bạn có thể mong đợi khoảng 100 sao băng mỗi giờ ở các khu vực tối.

Trận mưa sao băng mùa hè này luôn là thời điểm tuyệt vời để bước ra ngoài và ngắm sao.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê! http://vatlythienvan.com

Mưa sao băng Geminids thường xuất hiện nhiều sao băng sáng. Ảnh: NASA/JPL.

6. 13-14/12/2015: Mưa sao băng Geminids

Nhiều người hình dung mưa sao băng Geminids là trận mưa sao băng tốt nhất năm do thường xuất hiện nhiều sao băng sáng ngang qua bầu trời.

Năm nay cực đỉnh của Geminids vào đêm 13, rạng sáng 14 tháng Mười Hai. Mặt Trăng khuyết sẽ lặn sớm trong buổi tối để lại bầu trời đủ tối để có một buổi quan sát tuyệt vời. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Gemini (Song Tử), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Nguồn: globalnews.ca
Dịch: Hien PHAN

Author: Hiền PHAN
Nguyên chủ nhiệm CLB Thiên văn Bách khoa - PAC (nay là CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC); Nghiên cứu sinh ngành Vật lý thiên văn tại APC Laboratory, Paris Diderot University, Cộng hòa Pháp.