Lịch thiên văn 2016 - Những sự kiện thiên văn học đáng chú ý năm 2016 - Vật Lý Thiên Văn

Lịch thiên văn này chứa thông tin về các sự kiện thiên văn sẽ diễn ra trong năm 2015, bao gồm các pha của Mặt Trăng, các trận mưa sao băng, nhật thực, nguyệt thực, các hành tinh ở vị trí xung đối, sự giao hội của các hành tinh, và các sự kiện thú vị khác.

Hầu hết các sự kiện thiên văn học trong lịch này đều có thể quan sát bằng mắt thường, mặc dù một số có thể cần sự hỗ trợ của một cặp ống nhòm hoặc kính thiên văn. Nhiều sự kiện và thời gian trong lịch này được lấy số liệu từ Đài quan sát Hải quân Mỹ, Trung tâm bay vũ trụ NASA/Goddard, và The Old Farmer's Almanac. Các sự kiện trong lịch này được sắp xếp theo thứ tự ngày. Thời gian được ghi chép trong lịch theo hệ thống Coordinated Universal Time (UTC). Giờ địa phương tại Việt Nam được chuyển đổi bằng cách cộng thêm 7 giờ.

Lịch thiên văn 2016 được nhóm biên tập Vật Lý Thiên Văn (VLTV) dịch từ bản gốc tiếng anh tại SeaSky.org (http://www.seasky.org/astronomy/astronomy-calendar-2016.html). 

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

LỊCH THIÊN VĂN 2016

NHỮNG SỰ KIỆN THIÊN VĂN HỌC ĐÁNG CHÚ Ý NĂM 2016

Ngày 03, 04 tháng 01 – Mưa sao băng Quadrantids

Quadrantids là một trận mưa sao băng trên mức trung bình, với khoảng 40 sao băng mỗi giờ tại cực điểm. Trận mưa sao băng này được cho là bắt nguồn từ các hạt bụi để lại bởi sao chổi đã “tuyệt chủng” 2003 EH1, được phát hiện năm 2003.

Các sao băng Quadrantids thường xuất hiện từ ngày 01 đến ngày 05 tháng 01 hằng năm. Cực điểm năm nay của Quadrantids rơi vào đêm ngày 03, rạng sáng ngày 04 tháng 01.

Trăng hạ huyền sẽ chặn mất một số sao băng mờ, tuy nhiên những sao băng sáng nhất vẫn có thể quan sát được nếu bạn kiên nhẫn.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Các sao băng sẽ bắt nguồn từ chòm sao Bootes, nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ đâu trên bầu trời.

>>> Hướng dẫn quan sát mưa sao băng Quadrantids

Ngày 10 tháng 01 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 01:30 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 24 tháng 01 – Trăng tròn

Mặt Trăng sẽ xuất hiện phía đối diện với Mặt Trời và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng Mặt Trời về phía Trái Đất.

Quá trình này sẽ diễn ra vào 01:46 UTC.

Lần trăng tròn này được những bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là Trăng Sói bởi đây là thời gian những chú sói đói tru lên bên ngoài trại của họ. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Già hay Trăng Sau Lễ Giáng Sinh.

Ngày 07 tháng 2 – Sao Thủy ở vị trí ly giác cực đại phía tây

Hành tinh này sẽ đạt ly giác phía tây lớn nhất lên đến 25.6 độ tính từ Mặt Trời.

Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát Sao Thủy khi mà nó sẽ ở vị trí cao nhất trên đường chân trời bầu trời buổi sáng.

Hãy quan sát hành tinh này ở thấp trên đường chân trời phía tây ngay trước khi Mặt Trời mọc.

Ngày 08 tháng 2 –Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 14:39 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 22 tháng 2 – Trăng tròn

Mặt Trăng sẽ xuất hiện phía đối diện với Mặt Trời và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng Mặt Trời về phía Trái Đất.

Quá trình này sẽ diễn ra vào 18:22 UTC.

Lần trăng tròn này được những bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là Trăng Tuyết bởi đây là thời gian tuyết rơi dày nhất. Khi mà việc săn bắt trở nên khó khăn do thời tiết không thuận lợi, lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Đói.

Ngày 08 tháng 3 – Sao Mộc ở vị trí xung đối

Hành tinh khổng lồ này sẽ ở vị trí gần Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng từ Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Mộc sẽ sáng hơn bất kỳ thời gian nào trong năm nay và sẽ hiện diện suốt đêm dài.

Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát và chụp ảnh Sao Mộc cùng với các vệ tinh tự nhiên của nó. Một chiếc kính thiên văn kích thước trung bình sẽ giúp bạn có thể nhìn thấy các sọc mây của hành tinh khí khổng lồ này.

Một cặp ống nhòm tốt sẽ cho phép bạn nhìn thấy 4 vệ tinh lớn nhất của Sao Mộc, xuất hiện như những chấm sáng bên cạnh hành tinh này.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!
Hình vẽ minh họa Sao Mộc ở vị trí xung đối.

Ngày 09 tháng 3 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 01:54 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 09 tháng 3 – Nhật thực toàn phần

Một nhật thực toàn phần sẽ xảy ra khi Mặt Trăng che khuất hoàn toàn Mặt Trời, để lộ ra lớp khí quyển bên ngoài tuyệt đẹp còn gọi là vành nhật hoa. Đường đi của phần Nhật thực toàn phần chỉ đi qua một phần ở miền trung Indonesia và Thái Bình Dương. Trong khi đó, phần Nhật thực một phần lại có thể quan sát được ở đa phần các khu vực Đông Nam Á và phía bắc nước Úc. Việt Nam có thể quan sát được nhật thực một phần.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình vẽ minh họa đường đi của nhật thực sáng ngày 09/3/2016. Tại Hà Nội nhật thực bắt đầu lúc 06:57, đạt cực đại lúc 07:46 và kết thúc lúc 08:39.

Ngày 20 tháng 3 – Xuân phân

Xuân phân sẽ diễn ra lúc 04:30 UTC. Mặt Trời sẽ chiếu thẳng lên đường xích đạo và thời gian ngày và đêm khắp nơi trên thế giới sẽ gần như bằng nhau. Đây cũng là ngày đầu tiên của mùa xuân ở bán cầu Bắc và là ngày đầu tiên của mùa thu ở bán cầu Nam.

Ngày 23 tháng 3 – Trăng tròn

Mặt Trăng sẽ xuất hiện phía đối diện với Mặt Trời và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng Mặt Trời về phía Trái Đất. Quá trình này sẽ diễn ra vào 12:02 UTC. Lần trăng tròn này được những bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là Trăng Giun Đất bởi đây là thời gian đất trở nên mềm hơn và giun đất xuất hiện trở lại. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Quạ, Trăng Băng Mỏng, Trăng Nhựa Cây hay Trăng Mùa Chay, bởi đây là thời điểm quạ kêu báo hiệu cuối mùa đông, các lớp tuyết tan vào ban ngày sẽ đóng lại thành lớp băng mỏng vào ban đêm, cũng là thời điểm người ta rạch thân cây phong lấy nhựa, và là thời điểm rơi vào trước lễ Phục Sinh.

Ngày 23 tháng 3 – Nguyệt thực nửa tối

Một nguyệt thực nửa tối xảy ra khi Mặt Trăng đi ngang qua vùng bóng tối một phần của Trái Đất, hay gọi là vùng nửa tối. Trong quá trình xảy ra nguyệt thực nửa tối, Mặt Trăng sẽ tối dần nhưng không hoàn toàn tối hẳn. Nguyệt thực sẽ xuất hiện ở các nước Đông Á, Đông Úc, Thái Bình Dương, và bờ tây của Bắc Mỹ bao gồm cả Alaska.

Ngày 07 tháng 4 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 11:24 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 18 tháng 4 – Sao Thủy ở vị trí ly giác cực đại phía đông

Hành tinh này sẽ đạt ly giác cực đại phía đông lên đến 19.9 độ tính từ Mặt Trời.

Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát Sao Thủy khi mà hành tinh này ở vị trí cao nhất trên đường chân trời bầu trời đêm.

Hãy quan sát hành tinh này ở thấp trên bầu trời phía tây ngay sau khi Mặt Trời lặn.

Ngày 22 tháng 4 – Trăng tròn

Mặt Trăng sẽ xuất hiện phía đối diện với Mặt Trời và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng Mặt Trời về phía Trái Đất.

Quá trình này sẽ diễn ra vào 05:24 UTC.

Lần trăng tròn này được những bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là Trăng Hồng bởi nó đánh dấu thời điểm xuất hiện của loài cỏ hồng rêu, hoặc loài địa giáp trúc hoang, là một trong những loài hoa mọc sớm nhất vào mùa xuân. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Mầm Cỏ, Trăng Trứng. Nhiều bộ lạc ven biển còn gọi là Trăng Cá bởi đây là thời điểm loài cá Bẹ bơi ngược dòng để để trứng.

Ngày 22, 23 tháng 4 – Mưa sao băng Lyrids

Lyrids là một trận mưa sao băng trung bình, với tần suất khoảng 20 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Các sao băng hình thành từ các hạt bụi để lại bởi sao chổi C/1861 G1 Thatcher, được phát hiện năm 1861.

Các sao băng Lyrids thường xuất hiện hằng năm từ 16 - 25 tháng 4. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm 22, rạng sáng 23 tháng 4.

Các sao băng Lyrids đôi khi có những ngôi rất sáng với vệt đuôi dài xuất hiện trong vài giây. Thật không may, ánh sáng từ trăng tròn sẽ lấn át hết ngoại trừ những sao băng sáng nhất. Nếu bạn kiên nhẫn, bạn vẫn có thể bắt được một vài sao băng đẹp.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Lyra (Thiên Cầm), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 06 tháng 5 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 19:29 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 06, 07 tháng 5 – Mưa sao băng Eta Aquarids

Eta Aquarids là một trận mưa sao băng trên trung bình, với khoảng 60 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Phần lớn sao băng được nhìn thấy ở bán cầu Bắc. Tại bán cầu Nam, tần suất chỉ ở khoảng 30 sao băng một giờ. Trận mưa sao băng này được cho là xuất phát từ tàn dư bụi để lại của sao chổi Halley, được phát hiện và quan sát từ thời cổ đại.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 19 tháng 4 đến ngày 28 tháng 5. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 06 rạng sáng ngày 07 tháng 5.

Trăng mới vào thời điểm này sẽ bảo đảm cho bạn một bầu trời đêm đủ tối để có thể có một bữa tiệc sao băng tuyệt vời. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Aquarius (Bảo Bình), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 09 tháng 5 – Sao Thủy đi qua Mặt Trời

Đây là một sự kiện hiếm hoi khi mà hành tinh này sẽ di chuyển chính xác giữa Trái Đất và Mặt Trời. Những người quan sát với kính thiên văn sử dụng tấm lọc Mặt Trời sẽ có thể quan sát được đĩa màu tối của Sao Thủy di chuyển ngang qua đĩa Mặt Trời.

Đây là một sự kiện cực kỳ hiếm hoi chỉ xảy ra vài năm 1 lần. Lần tiếp theo sẽ diễn ra vào năm 2019 và sau đó là vào năm 2039. Lần đi qua này sẽ quan sát được ở Châu Mỹ, và một phần của Châu Âu, Châu Á và Châu Phi. Địa điểm quan sát toàn bộ sự kiện này tốt nhất là ở phía đông Hoa Kỳ và phía đông Nam Mỹ.

Ngày 21 tháng 5 – Trăng tròn, Trăng xanh

Mặt Trăng sẽ xuất hiện phía đối diện với Mặt Trời và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng Mặt Trời về phía Trái Đất. Quá trình này sẽ diễn ra vào 21:15 UTC. Lần trăng tròn này được những bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là Trăng Hoa bởi đây là thời điểm những loài hoa mùa xuân đua nhau khoe sắc. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Trồng Ngô (Bắp) hay Trăng Sữa.

Bởi vì đây là lần trăng tròn thứ ba trong tổng số 4 lần trăng tròn của mùa này, nên nó còn được gọi là “trăng xanh”. Sự kiện hiếm hoi này chỉ xảy ra vài năm 1 lần, nên mới có câu thành ngữ để ẩn dụ về một sự kiện hiếm gặp: “một lần trăng xanh” (once in a blue moon).

Thông thường thì chỉ có 3 lần trăng tròn trong mỗi mùa. Nhưng khi mà mỗi lần trăng tròn xảy ra sau mỗi 29.53 ngày, nên đôi khi trong một mùa có 4 lần trăng tròn. Lần trăng tròn cộng thêm này trong 1 mùa được gọi là “trăng xanh”. Trăng xanh xảy rat rung bình khoảng 2.7 năm 1 lần.

Ngày 22 tháng 5 – Sao Hỏa ở vị trí xung đối

Hành tinh đỏ sẽ tiến đến vị trí gần Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng từ Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Hỏa sẽ trở nên sáng hơn so với bất cứ thời điểm nào trong năm và sẽ hiện diện suốt cả đêm trên bầu trời. Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát và chụp ảnh Sao Hỏa. Một chiếc kính thiên văn kích thước trung bình sẽ cho phép nhìn thấy những chi tiết tối màu trên bề mặt hành tinh có màu đỏ cam này.

Ngày 03 tháng 6 – Sao Thổ ở vị trí xung đối

Hành tinh khổng lồ bao quanh bởi vành đai tuyệt đẹp này sẽ tiến đến vị trí gần Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng từ Mặt Trời về phía Trái Đất. Đây là thời gian tốt nhất để quan sát, chụp ảnh Sao Thổ và các vệ tinh của nó. Một chiếc kính thiên văn kích thước trung bình sẽ cho phép bạn nhìn thấy vành đai và các mặt trăng sáng nhất của Sao Thổ.

Ngày 05 tháng 6 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm. Quá trình này sẽ xảy ra lúc 02:59 UTC. Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 05 tháng 6 – Sao Thủy ở vị trí ly giác cực đại phía tây

Hành tinh này sẽ đạt ly giác cực đại phía tây lên đến 24.2 độ tính từ Mặt Trời. Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát Sao Thủy khi mà nó sẽ xuất hiện ở vị trí cao nhất trên đường chân trời buổi sáng sớm. Hãy quan sát hành tinh này thấp trên bầu trời phía đông ngay trước khi Mặt Trời mọc.

Ngày 20 tháng 6 – Trăng tròn

Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối đối với Trái Đất và Mặt Trời và sẽ phản xạ tối đa ánh sáng của Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất.

Quá trình này sẽ diễn ra lúc 11:02 UTC.

Lần Trăng tròn này còn được biết đến bởi các bộ lạc bản địa cổ ở Mỹ với tên gọi Trăng Dâu Tây bởi vì nó báo hiệu thời điểm thu hoạch trái cây chín và đồng thời cũng trùng với mùa thu hoạch cao điểm dâu tây. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Hoa Hồng hay Trăng Mật.

Ngày 20 tháng 6 – Hạ chí

Hạ chí sẽ diễn ra lúc 22:34 UTC. Cực Bắc của Trái Đất sẽ nghiêng về phía Mặt Trời. Mặt Trời sẽ chiếu thẳng trên đường chí tuyến Bắc tại 23.44 Vĩ độ Bắc.

Đây là ngày đầu tiên của Mùa Hè ở bán cầu Bắc và là ngày đầu tiên của Mùa Đông ở bán cầu Nam.

Ngày 04 tháng 7 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 11:01 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 04 tháng 7 – Tàu vũ trụ Juno đến Sao Mộc

Tàu vũ trụ Juno của NASA dự kiến sẽ đến Sao Mộc sau một cuộc hành trình kéo dài 5 năm. Được phóng vào không gian ngày 05 tháng 8, 2011, Juno sẽ được đưa vào quỹ đạo cực quanh hành tinh khổng lồ này vào ngày 04 tháng 7, 2016.

Từ quỹ đạo này, tàu vũ trụ Juno sẽ nghiên cứu bầu khí quyển và từ trường của Sao Mộc. Juno sẽ ở trên quỹ đạo này cho đến tháng 10 2017, khi tàu vũ trụ này rời quỹ đạo và đâm vào Sao Mộc.

Ngày 19 tháng 7 – Trăng tròn

Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối đối với Trái Đất và Mặt Trời và sẽ phản xạ tối đa ánh sáng của Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất.

Quá trình này sẽ diễn ra lúc 22:57 UTC.

Lần Trăng tròn này còn được biết đến bởi các bộ lạc bản địa cổ ở Mỹ với tên gọi Trăng Hươu bởi những chú hươu đực bắt đầu mọc sừng mới vào thời điểm này. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Sấm hay Trăng Rơm.

Ngày 28, 29 tháng 7 – Mưa sao băng Delta Aquarids

Delta Aquarids là một trận mưa sao băng trung bình, với khoảng 20 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Trận mưa sao băng này được cho là xuất phát từ tàn dư bụi để lại của sao chổi Marsden và Kracht.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 12 tháng 7 đến ngày 23 tháng 8. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 28, rạng sáng ngày 29 tháng 7.

Trăng hạ huyền sẽ chắn tất cả những sao băng mờ, nhưng nếu kiên nhẫn, bạn vẫn có thể bắt được những sao băng sáng.

Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Aquarius (Bảo Bình), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 02 tháng 8 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 20:44 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 12, 13 tháng 8 – Mưa sao băng Perseids

Đây là trận mưa sao băng lớn nhất năm và đáng để chờ đợi, với tần suất lên đến 60 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Các sao băng Perseids có nguồn gốc từ tàn dư sao chổi Swift-Tutle, được phát hiện năm 1862. Perseids nổi tiếng vì có nhiều sao băng sáng trên bầu trời.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 17 tháng 7 đến ngày 24 tháng 8. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 12 rạng sáng ngày 13 tháng 08.

Mặt Trăng khuyết cuối tháng sẽ lặn nhanh chóng sau nửa đêm, để lại bầu trời tối đẹp cho một bữa tiệc sao băng tuyệt vời.

Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Perseids (Anh Tiên), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 16 tháng 8 – Sao Thủy ở vị trí ly giác cực đại phía đông

Hành tinh này sẽ đạt ly giác cực đại phía đông lên đến 27.4 độ tính từ Mặt Trời. Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát Sao Thủy khi mà hành tinh này ở vị trí cao nhất trên đường chân trời bầu trời đêm. Hãy quan sát hành tinh này ở thấp trên bầu trời phía tây ngay sau khi Mặt Trời lặn.

Ngày 18 tháng 8 – Trăng tròn

Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối đối với Trái Đất và Mặt Trời và sẽ phản xạ tối đa ánh sáng của Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất.

Quá trình này sẽ diễn ra lúc 09:26 UTC.

Lần Trăng tròn này còn được biết đến bởi các bộ lạc bản địa cổ ở Mỹ với tên gọi Trăng Cá Tầm bởi đây là thời điểm những con cá tầm lớn ở Hồ Lớn (Great Lakes) và những hồ khác trở nên dễ săn bắt. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Ngô Xanh hay Trăng Lúa.

Ngày 27 tháng 8 – Giao hội giữa Sao Kim và Sao Mộc

Giao hội là một sự kiện hiếm hoi khi mà hai hoặc nhiều vật thể xuất hiện rất gần nhau trên bầu trời đêm. Hai hành tinh sáng nhất bầu trời đêm là Sao Kim và Sao Mộc sẽ đến gần với nhau, cách nhau chỉ 0.06 độ, trên bầu trời hoàng hôn. Hãy tìm hai hành tinh này về hướng Tây ngay sau khi Mặt Trời lặn.

Ngày 01 tháng 9 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 09:03 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 01 tháng 9 – Nhật thực hình khuyên

Một nhật thực hình khuyên xảy ra khi Mặt Trăng ở quá xa Trái Đất để có thể che khuất hoàn toàn Mặt Trời. Kết quả là tạo thành một vòng ánh sáng xung quanh đĩa Mặt Trăng màu tối. Vành nhật hoa của Mặt Trời sẽ không xuất hiện trong quá trình xảy ra nhật thực hình khuyên.

Đường đi của nhật thực hình khuyên sẽ bắt đầu ở bờ đông Trung Phi và di chuyển qua các nước Gabon, Congo, Tanzania, và Madagasca trước khi kết thúc ở Ấn Độ Dương. Một nhật thực một phần sẽ xuất hiện ở hầu hết châu Phi và Ấn Độ Dương.

Ngày 03 tháng 9 – Sao Hải Vương ở vị trí xung đối

Hành tinh khổng lồ màu xanh này sẽ ở vị trí gần Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Hải Vương sẽ trở nên sáng hơn bất cứ thời gian nào trong năm và sẽ hiện diện suốt đêm.

Đây là thời gian tốt nhất để quan sát và chụp ảnh Sao Hải Vương. Do khoảng cách rất xa của hành tinh này, Sao Hải Vương chỉ hiện ra như là một chấm xanh trong những chiếc kính thiên văn mạnh nhất.

Ngày 16 tháng 9 – Trăng tròn

Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối đối với Trái Đất và Mặt Trời và sẽ phản xạ tối đa ánh sáng của Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất.

Quá trình này sẽ diễn ra lúc 19:05 UTC.

Lần Trăng tròn này còn được biết đến bởi các bộ lạc bản địa cổ ở Mỹ với tên gọi Trăng Ngô (Bắp) bởi đây là thời điểm thu hoạch ngô. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Mùa Gặt. Trăng Mùa Gặt là lần trăng tròn xảy ra gần thời điểm thu phân nhất mỗi năm.

Ngày 16 tháng 9 – Nguyệt thực nửa tối

Một nguyệt thực nửa tối xảy ra khi Mặt Trăng đi ngang qua vùng bóng tối một phần của Trái Đất, hay gọi là vùng nửa tối. Trong quá trình xảy ra nguyệt thực nửa tối, Mặt Trăng sẽ tối dần nhưng không hoàn toàn tối hẳn.

Nguyệt thực sẽ xuất hiện ở các nước Đông Âu, Đông Phi, Châu Á, và Đông Úc.

Ngày 22 tháng 9 – Thu phân

Thu phân diễn ra vào lúc 14:21 UTC. Mặt Trời sẽ chiếu thẳng trên đường xích đạo và thời gian ngày và đêm sẽ gần như bằng nhau tại mọi nơi trên thế giới.

Đây sẽ là ngày đầu tiên của mùa Thu tại bán cầu Bắc và là ngày đầu tiên của mùa Xuân tại bán cầu Nam.

Ngày 28 tháng 9 – Sao Thủy ở vị trí ly giác cực đại phía tây

Hành tinh này sẽ đạt ly giác cực đại phía tây lên đến 17.9 độ tính từ Mặt Trời. Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát Sao Thủy khi mà nó sẽ xuất hiện ở vị trí cao nhất trên đường chân trời buổi sáng sớm.

Hãy quan sát hành tinh này thấp trên bầu trời phía đông ngay trước khi Mặt Trời mọc.

Ngày 01 tháng 10 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 00:11 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 07 tháng 10 – Mưa sao băng Draconids

Draconids là một trận mưa sao băng nhỏ với tần suất chỉ 10 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Draconids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi 21P Giacobini-Zinner, được phát hiện năm 1900.  Draconids là một trận mưa sao băng bất thường khi mà thời gian quan sát tốt nhất là vào đầu buổi tối thay vì vào buổi rạng sáng như những trận mưa sao băng khác.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 06 đến ngày 10 tháng 10 và cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 07 tháng 10.

Trăng thượng huyền sẽ cản trở chúng ta quan sát những ngôi sao băng mờ vào đầu buổi tối. Nhưng trăng sẽ lặn sớm ngay sau nửa đêm để lại bầu trời tối để quan sát bất kỳ vệt sao băng nào.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Draco (Thiên Long), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 15 tháng 10 – Sao Thiên Vương ở vị trí xung đối

Hành tinh màu lục - lam này sẽ ở vị trí gần với Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Thiên Vương sẽ trở nên sáng hơn bất kỳ thời gian nào trong năm.

Đây là thời gian tốt nhất để quan sát hành tinh này. Bởi vì khoảng cách rất xa của nó, Sao Thiên Vương chỉ hiện ra như là một chấm màu lục - lam trong những chiếc kính thiên văn mạnh nhất.

Ngày 16 tháng 10 – Trăng tròn, siêu trăng

Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối đối với Trái Đất và Mặt Trời và sẽ phản xạ tối đa ánh sáng của Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất.

Quá trình này sẽ diễn ra lúc 03:23 UTC.

Lần Trăng tròn này còn được biết đến bởi các bộ lạc bản địa cổ ở Mỹ với tên gọi Trăng Thợ Săn bởi đây là thời điểm lá mùa thu bắt đầu rụng và loài nai đã được vỗ béo, sẵn sàng cho việc săn bắt. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Du Lịch và Trăng Máu.

Lần trăng tròn này cũng đồng thời là lần siêu trăng đầu tiên trong tổng số 3 lần siêu trăng của năm 2016. Mặt Trăng sẽ ở vị trí gần Trái Đất nhất và có thể trông thấy Mặt Trăng lớn hơn và sáng hơn một chút so với bình thường.

Ngày 21, 22 tháng 10 – Mưa sao băng Orionids

Orionids là một trận mưa sao băng trung bình với tần suất 20 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Orionids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi Halley, được phát hiện từ thời cổ đại.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 02 tháng 10 đến ngày 07 tháng 11. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 21 rạng sáng ngày 22.

Trăng hạ huyền sẽ chặn một số sao băng mờ. Nhưng Orionids có nhiều sao băng sáng do đó đây vẫn sẽ là một trận mưa sao băng đáng xem.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Orion (Thợ Săn), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 30 tháng 10 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 17:38 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 04, 05 tháng 11 – Mưa sao băng Taurids

Taurids là một trận mưa sao băng nhỏ kéo dài với tần suất chỉ khoảng 5 - 10 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Thường thì trận mưa sao băng này chia làm hai phần riêng biệt. Phần đầu là tàn dư bụi của tiểu hành tinh 2004 TG10. Phần thứ hai bắt nguồn từ các mảnh vụn để lại của sao chổi 2P Encke.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 07 tháng 9 đến ngày 10 tháng 12. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 04 rạng sáng ngày 05 tháng 11.

Trăng thượng huyền sẽ lặn sớm chỉ sau nửa đêm để lại bầu trời tối thuận lợi cho việc quan sát.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Taurus (Kim Ngưu), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 14 tháng 11 – Trăng tròn, siêu trăng

Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối đối với Trái Đất và Mặt Trời và sẽ phản xạ tối đa ánh sáng của Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất.

Quá trình này sẽ diễn ra lúc 13:52 UTC.

Lần Trăng tròn này còn được biết đến bởi các bộ lạc bản địa cổ ở Mỹ với tên gọi Trăng Hải Ly bởi đây là thời điểm đặt bẫy hải ly để lấy lông chuẩn bị cho mùa đông băng giá sắp đến khi mà các đầm lầy và sông đã bị đóng băng. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Sương Giá và Trăng Của Thợ Săn.

Lần trăng tròn này cũng đồng thời là lần siêu trăng thứ 2 trong tổng số 3 lần siêu trăng của năm 2016. Mặt Trăng sẽ ở vị trí gần Trái Đất nhất và có thể trông thấy Mặt Trăng lớn hơn và sáng hơn một chút so với bình thường.

Ngày 17, 18 tháng 11 – Mưa sao băng Leonids

Leonids là một trận mưa sao băng trung bình với tần suất 15 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Leonids đặc biệt bởi vì cao điểm của nó lặp lại sau mỗi 33 năm khi mà xuất hiện đến hàng trăm sao băng mỗi giờ. Lần cao điểm gần nhất đã diễn ra năm 2001. Leonids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi Tempel-Tuttle, được phát hiện năm 1865.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 06 đến ngày 30 tháng 11. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 17 rạng sáng ngày 18.

Trăng khuyết cuối tháng sẽ chặn mất nhiều sao băng mờ, nhưng nếu kiên nhẫn, bạn vẫn có thể bắt được những sao băng sáng.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Leo (Sư Tử), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 29 tháng 11 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 12:18 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Ngày 11 tháng 12 – Sao Thủy ở vị trí ly giác cực đại phía đông

Hành tinh này sẽ đạt ly giác cực đại phía đông lên đến 20.8 độ tính từ Mặt Trời. Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát Sao Thủy khi mà hành tinh này ở vị trí cao nhất trên đường chân trời bầu trời đêm. Hãy quan sát hành tinh này ở thấp trên bầu trời phía tây ngay sau khi Mặt Trời lặn.

Ngày 13, 14 tháng 12 – Mưa sao băng Geminids

Geminids là vua của các trận mưa sao băng! Nhiều người cho rằng nó là trận mưa sao băng tốt nhất trên bầu trời, với tần suất lên đến 120 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Geminids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi tiểu hành tinh 3200 Phaethon, được phát hiện năm 1982.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 07 đến ngày 17 tháng 12. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 13 rạng sáng ngày 14.

Trăng tròn sẽ chặn hầu hết các sao băng mờ. Nhưng các sao băng Geminids rất sáng và rất nhiều nên đây vẫn có thể là một trận mưa sao băng đáng xem.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Gemini (Song Tử), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 14 tháng 12 – Trăng tròn, siêu trăng

Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối đối với Trái Đất và Mặt Trời và sẽ phản xạ tối đa ánh sáng của Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất.

Quá trình này sẽ diễn ra lúc 00:06 UTC.

Lần Trăng tròn này còn được biết đến bởi các bộ lạc bản địa cổ ở Mỹ với tên gọi Trăng Lạnh bởi đây là thời điểm không khí lạnh của mùa đông đã tràn về và ban đêm trở nên dài và tối. Lần trăng tròn này cũng còn được gọi là Trăng Đêm Dài và Trăng Trước Giáng Sinh.

Lần trăng tròn này cũng đồng thời là lần siêu trăng cuối cùng trong tổng số 3 lần siêu trăng của năm 2016. Mặt Trăng sẽ ở vị trí gần Trái Đất nhất và có thể trông thấy Mặt Trăng lớn hơn và sáng hơn một chút so với bình thường.

Ngày 21 tháng 12 – Đông chí

Đông chí diễn ra lúc 10:44 UTC. Cực nam của Trái Đất sẽ nghiêng về phía Mặt Trời. Mặt Trời sẽ chiếu thẳng trên đường chí tuyến Nam tại 23.44 vĩ độ Nam. Đây là ngày đầu tiên của Mùa Đông ở bán cầu Bắc, và là ngày đầu tiên của Mùa Hè ở bán cầu Nam.

Ngày 21, 22 tháng 12 - Mưa sao băng Ursids

Ursids là một trận mưa sao băng nhỏ với tần suất chỉ khoảng 5 - 10 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Draconids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi Tutle, được phát hiện năm 1790.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 17 đến ngày 25 tháng 12. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 21 rạng sáng ngày 22.

Trăng hạ huyền sẽ chặn nhiều sao băng mờ. Nhưng nếu kiên nhẫn, bạn vẫn có thể bắt được một vài sao băng sáng.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Ursa Minor (Gấu Nhỏ), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 29 tháng 12 – Trăng mới

Mặt Trăng sẽ xuất hiện cùng phía với Mặt Trời và sẽ không hiện diện trên bầu trời đêm.

Quá trình này sẽ xảy ra lúc 06:53 UTC.

Đây là thời điểm tốt nhất tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay các cụm sao bởi vì không có sự lấn át của ánh trăng.

Người dịch: Hiền PHAN

Author: Hiền PHAN
Nguyên chủ nhiệm CLB Thiên văn Bách khoa - PAC (nay là CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC); Nghiên cứu sinh ngành Vật lý thiên văn tại APC Laboratory, Paris Diderot University, Cộng hòa Pháp.


Bài viết nổi bật