61 Cygni là một hệ sao nhị phân trong chòm sao Cygnus, gồm một cặp sao lùn loại K có quỹ đạo quay quanh nhau với chu kỳ khoảng 659 năm. Với độ sáng biểu kiến lần lượt là 5.20 và 6.05, chúng có thể nhìn thấy bằng ống nhòm trong bầu trời thành phố hoặc bằng mắt thường ở khu vực nông thôi không bị ô nhiễm ánh sáng.

Ngôi sao 61 Cygni quan trọng bởi vì chuyển động riêng rất lớn của nó, lần đầu tiên được đo tại Đài thiên văn Palermo bởi Giuseppe Piazzi(1746–1826). Ngôi sao được gọi với cái tên thông dụng là "ngôi sao bay của Piazzi". Chuyển động riêng hàng năm đo được 5.23" của nó hiện vẫn là lớn thứ 7 trong số các ngôi sao đã biết, và là lớn nhất đối với một ngôi sao có thể quan sát bằng mắt thường (độ sáng biểu kiến 4.8).

Ngôi sao này cũng là ngôi sao đầu tiên được đo chính xác thị sai hàng năm bởi Friedrich Bessel (1784-1846). Phép đo của Bessel cho kết quả 0.314", được thực hiện năm 1838 tại Königsberg với một chiếc kính thiên văn heliometer Fraunhofer 6.25 inch. Việc xác định thị sai sao thực hiện trong cùng năm bởi các nhà quan sát khác kém chính xác hơn nhiều. Đây là ngôi sao gần thứ 11, ở khoảng cách 11.4 năm ánh sáng.

61 Cygni cũng là một hệ sao nhị phân nổi tiếng, với chu kỳ khoảng 659 năm [1]. Các thành phần của nó hiện tại phân cách bởi 30.3" ở vị trí góc 150°. Ngôi sao chính 61 Cyg A là một sao lùn cam, phân loại quang phổ K5V, có độ sáng biểu kiến 5.20 và độ sáng tuyệt đối là 7.5. Ngôi sao đồng hành 61 Cyg B cũng là một sao lùn cam, phân loại quang phổ K7V, với độ sáng biểu kiến 6.05 và độ sáng tuyệt đối 8.3. Hệ sao này là hệ sao đôi được nổi tiếng và được quan sát rộng rãi nhất, vài nghìn quan sát trực quan đã bổ sung thêm vào bởi hơn 34 000 bức ảnh. Các phép đo sao chính xác của những bức ảnh này đã chỉ ra rằng hệ sao này có ít nhất một thành phần vô hình, được cho là một hành tinh có khối lượng tương tự Sao Mộc, và có thể có đến 3 hành tinh, với chu kỳ quỹ đạo từ 5 đến 12 năm.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Chuyển động riêng của 61 Cygni trong khoảng thời gian 1 năm. Credit: IndividusObservantis

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Vị trí của 61 Cygni (khoanh tròn đỏ) trong chòm sao Thiên Nga (Cygnus). Credit: IAU and Sky & Telescope magazine (Roger Sinnott & Rick Fienberg)

Nguồn: Bách khoa toàn thư Thiên văn học và Vật lý thiên văn

(Nature Publishing group 2001)

Tham khảo

  1. 653.3 năm, theo số liệu năm 2001 của Bách khoa toàn thư Thiên văn học và Vật lý thiên văn, Nature Publishing Group.
Author: Hiền PHAN
Nguyên chủ nhiệm CLB Thiên văn Bách khoa - PAC (nay là CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC); Nghiên cứu sinh ngành Vật lý thiên văn tại APC Laboratory, Paris Diderot University, Cộng hòa Pháp.

Bài viết xem nhiều