Thứ mạnh mẽ nhất vũ trụ là gì? Không phải là một ngôi sao, không phải là một siêu sao mới, và cũng chẳng phải là một lỗ đen. Không có thứ gì được nhắc tới ở trên có thể sánh chất sử thi "đáng sợ" với một chuẩn tinh nhỏ blazar.

Bức xạ của một lỗ đen bên trong một thiên hà

Một chuẩn tinh nhỏ blazar là một đĩa Turducken (Turducken là một món nước nhồi một con gà vào trong một con vịt, sau đó nhồi vào trong một con gà tây, do đó nó có tên Tur(key)-duc(k)-(chic)ken) của các đối tượng không gian đáng sợ: Nó là một lỗ đen siêu nặng nằm bên trong đĩa bồi tụ phóng xạ ở bên trong một thiên hà hoạt động. Đồng thời, nó bắn ra các luồng bức xạ từ hai cực với vận tốc gần bằng vận tốc ánh sáng, ngay về phía chúng ta.

Hầu hết các thiên hà lớn đều chứa các lỗ đen siêu nặng ở tâm của chúng (Ngân Hà của chúng ta cũng không là ngoại lệ). Các lỗ đen hút khí, bụi, và các vật chất khác xung quanh chúng nhanh đến nỗi không phải mọi thứ đều có thể theo kịp. Có thể hình dung đĩa bồi tụ như là một dạng của vật chất bị "tắc nghẽn giao thông" ở xung quanh lỗ đen. Áp lực hấp dẫn mà lỗ đen tác động vào đĩa này đủ để nung nóng nó lên đến đến hàng triệu độ, khiến nó phát ra một lượng bức xạ lớn. Trong khi đó, lỗ đen quay rất nhanh, tạo nên một từ trường đủ mạnh để chuyển vật chất phóng xạ thành các luồng cực mạnh bắn ra hai cực, với tốc độ gần bằng vận tốc ánh sáng, vào không gian với khoảng cách đến hàng trăm ngàn năm ánh sáng.

Tất cả vấn đề nằm ở góc nhìn

Về mặt kỹ thuật, chúng ta ở đây đang diễn tả 3 đối tượng. Đó là lỗ đen bắn ra một luồng phóng xạ vuông góc với vị trí quan sát của chúng ta thì được gọi là một thiên hà vô tuyến (radio galaxy). Nếu luống phóng xạ đó ở tại một góc khác, nó được gọi là một chuẩn tinh (quasar). Nếu luồng phóng xạ đó hướng thẳng về phía chúng ta, khiến nó đủ sáng để thăm dò được bởi các công cụ trên Trái Đất ở khoảng cách khoảng 9 tỷ năm ánh sáng, thì đó là một chuẩn tinh rất nhỏ gọn blazar.

Nguồn: Curiosity

Tham khảo

Author: Hiền PHAN
Nguyên chủ nhiệm CLB Thiên văn Bách khoa - PAC (nay là CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC); Nghiên cứu sinh ngành Vật lý thiên văn tại APC Laboratory, Paris Diderot University, Cộng hòa Pháp.