Sao Hoả được mệnh danh là “hành tinh đỏ” bởi một lý do cơ bản: bề mặt của nó được bao phủ bởi một lớp dày của đá và bụi sắt ô-xít màu đỏ. Sao Hoả nếu phải gọi bằng tên khác thì cũng có thể gọi là “Hành tinh rỉ sét”. Nhưng bề mặt hoen đỏ của nó không nói lên toàn bộ câu chuyện về thành phần của hành tinh này.

Lớp vỏ bụi

Lớp bụi che phủ bề mặt Sao Hoả mịn như bột talcum (bột phấn hoạt thạch dùng để bôi da). Bên dưới lớp bụi đó là lớp vỏ Sao Hoả chủ yếu tạo bởi đá bazan núi lửa. Lớp đất của Sao Hoả cũng chứa nhiều chất dinh dưỡng như natri, kali, clorua và magie. Độ dày của lớp vỏ này khoảng 50 km (30 dặm).

Lớp vỏ Sao Hoả được cho là nguyên mảnh. Tức là, không giống Trái Đất, hành tinh đỏ không có các mảng kiến tạo có thể trượt trên lớp manti để tạo nên nhiều dạng địa hình. Vì vậy, hầu như không có các dịch chuyển ở lớp vỏ bề mặt, khiến cho đá nóng chảy chảy tới bề mặt tại cùng một điểm, tạo nên những đợt phun trào liên tiếp, bồi đắp nên những miệng núi lửa khổng lồ trên bề mặt Sao Hoả.

Hình 1. Hình ảnh từ tàu Viking 1 (tháng 6 năm 1976) cho thấy lớp khí quyển mỏng và bề mặt đỏ do được bao phủ bởi lớp bụi sắt oxit của Sao Hoả. Nguồn: NASA/Viking 1.

Lớp manti và lõi

Tuy nhiên, các bằng chứng lại cho thấy không có các vụ phun trào núi lửa trong vòng hàng triệu năm nay, do lớp manti nằm dưới lớp vỏ chủ yếu ở trạng thái “tĩnh”. Thành phần cơ bản của lớp manti là silic, oxy, sắt, và magie. Lớp này có lẽ có độ đậm đặc như hỗn hợp đá mềm. Các nhà khoa học cho rằng lớp manti dày khoảng 5400 đến 7200 km (900 đến 1200 dặm).

Nằm ở trung tâm của Sao Hoả là lớp lõi đặc cấu tạo bởi sắt, niken, và lưu huỳnh. Ước tính đường kính của lớp lõi vào khoảng 3000 đến 4000 km (1800 - 2400 dặm). Lớp lõi này không chuyển động, nên Sao Hoả không có từ trường. Và vì không có từ trường, nên các bức xạ bắn phá lên hành tinh này khiến nó trở thành nơi “khó sống”, so với Trái Đất.

Bất kì sự sống nào từng tồn tại trên Sao Hoả cũng sẽ phải đối mặt với các bức xạ (có lẽ bằng cách phát triển dưới lòng đất). Trong khi các nhà thiên văn học vẫn đang tìm kiếm các dấu hiệu sự sống trong quá khứ và hiện tại trên Sao Hoả, thì vẫn chưa có bằng chứng thuyết phục nào về vấn đề này được tìm thấy.

Video: Thành phần của Sao Hỏa

Nước và khí quyển

Sao Hoả quá lạnh để nước ở dạng lỏng có thể tồn tại dù trong khoảng thời gian ngắn, nhưng các đặc điểm trên bề mặt cho thấy đã từng có dòng nước chảy ở đây. Ngày nay, nước tồn tại ở thể rắn trong đất, và ở dạng tấm băng ở cực. Nhiệt độ trung bình khoảng -60 độ C (-80 độ F), tuy nhiên, nhiệt độ có thể thay đổi từ -125 độ C ở gần cực vào mùa đông đến 20 độ C ở xích đạo vào ban ngày.

Chúng ta biết rằng khí quyển của Sao Hoả quá mỏng để hỗ trợ cho sự sống. Thành phần chủ yếu của khí quyển là khí cacbonic (95%). Lớp khí quyển rất mỏng này còn có thể rất bụi, bởi bụi từ lớp vỏ bề mặt liên tục bị cuốn vào khí quyển do các cơn lốc xoáy (dust devils) khổng lồ. Thỉnh thoảng, hành tinh đỏ này có thể bị bao phủ một phần hoặc hoàn toàn bởi những trận bão bụi (dust storms).

Đôi khi, thậm chí có thể tìm thấy tuyết trên Sao Hoả, nhưng là những bông tuyết bằng cacbonic, chứ không phải nước. Những bông tuyết này được cho là có kích thước rất nhỏ, cỡ khoảng tế bào máu.

Nguồn: Space

Tham khảo

Nghiên cứu sinh ngành Khoa học hành tinh tại Nhật Bản.

Bài viết xem nhiều