Hướng dẫn quan sát các chòm sao, các vật thể sâu, các hành tinh và các sự kiện thiên văn học đáng chú ý của Bầu trời đêm tháng 06/2018.

Các hành tinh buổi tối

Sao Kim rực sáng thống trị bầu trời đêm phía tây lúc hoàng hôn. Hành tinh này sẽ xuất hiện cùng với trăng lưỡi liềm vào giữa tháng. Khi nhìn qua một chiếc kính thiên văn đủ mạnh, Sao Kim trông như một Mặt Trăng thu nhỏ. Chúng ta chỉ nhìn thấy phần được chiếu sáng của hành tinh này.

Sao Mộc thống trị bầu trời đêm phía nam. Một chiếc kính thiên văn đủ mạnh sẽ giúp nhìn thấy các vệ tinh tự nhiên và các dải mây của hành tinh khí khổng lồ này. Trong tháng này, Sao Mộc sẽ nằm ở vị trí chòm sao Thiên Bình. Đây là một chòm sao mờ, có hình dáng của một chiếc cân đĩa.

Sao Thổ mọc muộn cuối buổi tối. Vào ngày 27 tháng Sáu, hành tinh này sẽ đi qua vị trí xung đối, mọc lên cùng với Mặt Trăng khi Mặt Trời lặn và hiện diện suốt đêm, Sao Thổ sẽ nằm ở phía đối diện với Mặt Trời và phản xạ tối đa ánh sáng về phía Trái Đất. Trong quá trình xung đối, Sao Thổ ở vị trí gần Trái Đất nhất so với bất cứ thời điểm nào trong năm. Xuất hiện với kích thước lớn nhất năm, các vành đai của Sao Thổ, và có thể là một hoặc hai dải mây mờ sẽ có thể quan sát được bởi các kính thiên văn trung bình.

Các chòm sao và các vật thể sâu

Hãy hướng tầm quan sát của bạn lên cao để tìm bốn chòm sao đặc biệt.

Ngay phía trên đỉnh đầu là chòm sao Boötes (Mục Phu). Chòm sao này dễ dàng nhận diện bởi hình dáng giống cánh diều đặc trưng đã được ghi chép bởi nhiều nền văn hoá cổ đại.

Ngôi sao sáng nhất của nó là Arcturus, có độ sáng xếp thứ tư trên bầu trời đêm. Ngôi sao Epsilon Boötis trong chòm sao này còn được gọi là Izar. Với một chiếc ống nhòm, Izar sẽ xuất hiện là một trong những hệ sao đôi đẹp nhất trên bầu trời. Sự tương phản màu sắc giữa các ngôi sao làm nên sự nổi bật.

Ngay bên trái của Mục Phu là "Vương Miện phương Bắc", chòm sao Corona Borealis. Đây là chiếc vương miện cưới của công chúa Ariadne - con gái vua Minis của đảo Crete. (Thần thoại Hy Lạp).  Mặc dù các ngôi sao này có độ sáng không cao nhưng hình dáng của nó có thể dễ dàng nhận ra.

Chàng tráng sĩ thần thoại Vũ Tiên (Hercules) cũng hiện diện trên bầu trời đêm mùa hè. Chòm sao Vũ Tiên với hình tượng chàng tráng sĩ đang nắm trong tay vũ khí của mình. Đây là một chòm sao khá mờ. Hãy tìm hình vuông hơi lệch của nó gồm bốn sao, được gọi là "Keystone". Nó chính là "chìa khoá" để quan sát một cụm sao cầu rực sáng trong đêm mùa hè. Cụm sao Hercules tuyệt đẹp này có tên gọi M13, chứa khoảng một triệu ngôi sao.

Phía Ngoài Keystone là cụm sao cầu tráng lệ M92. Các cụm sao cầu là tập hợp các ngôi sao gần nhau, liên kết với nhau bởi lực hấp dẫn.

Chòm sao Draco (Thiên Long) uốn lượn trên bầu trời phía bắc. Đầu của con rồng này là những ngôi sao tạo thành một hình vuông hơi lệch.

Hãy tìm ngôi sao mờ nhất ở phía góc. Một cặp ống nhòm sẽ giúp nhìn rõ hơn các ngôi sao, như là một cặp đèn pha rực sáng.

Các hành tinh buổi sáng sớm

Sao Hoả mọc vào khoảng nửa đêm. "Hành tinh Đỏ" sáng, và có màu ngả về đỏ như tên gọi của nó. Hành tinh này sẽ đi qua vị trí xung đối vào tháng tới. Lúc đó hình ảnh của hành tinh này sẽ lớn hơn và có thể nhìn thấy các chi tiết lớn trên bề mặt qua những chiếc kính thiên văn mạnh nhất. Trong tháng Sáu này, hành tinh đỏ nằm trong khu vực chòm sao Ma Kết (Capricornus).

Bầu trời đêm luôn là một bữa tiệc thiên văn thú vị. Hãy khám phá những điều tuyệt vời ngay từ sân sau nhà bạn.

Author: Hien PHAN
Nguyên chủ nhiệm CLB Thiên văn Bách khoa - PAC (nay là CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC); Nghiên cứu sinh ngành Vật lý thiên văn tại APC Laboratory, Paris Diderot University, Cộng hòa Pháp.