Dưới đây là danh sách các trận mưa sao băng đáng chú ý sẽ diễn ra trong năm 2016. VLTV xin phép liệt kê theo thứ tự thời gian để các bạn tiện theo dõi.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Ngày 03, 04 tháng 01 – Mưa sao băng Quadrantids

Quadrantids là một trận mưa sao băng trên mức trung bình, với khoảng 40 sao băng mỗi giờ tại cực điểm. Trận mưa sao băng này được cho là bắt nguồn từ các hạt bụi để lại bởi sao chổi đã “tuyệt chủng” 2003 EH1, được phát hiện năm 2003.

Các sao băng Quadrantids thường xuất hiện từ ngày 01 đến ngày 05 tháng 01 hằng năm. Cực điểm năm nay của Quadrantids rơi vào đêm ngày 03, rạng sáng ngày 04 tháng 01.

Trăng hạ huyền sẽ chặn mất một số sao băng mờ, tuy nhiên những sao băng sáng nhất vẫn có thể quan sát được nếu bạn kiên nhẫn.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Các sao băng sẽ bắt nguồn từ chòm sao Bootes, nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ đâu trên bầu trời.

 Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 1: : Hình vẽ bản đồ sao mô tả vị trí tâm điểm mưa sao băng Quadrantids.

Ngày 22, 23 tháng 4 – Mưa sao băng Lyrids

Lyrids là một trận mưa sao băng trung bình, với tần suất khoảng 20 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Các sao băng hình thành từ các hạt bụi để lại bởi sao chổi C/1861 G1 Thatcher, được phát hiện năm 1861.

Các sao băng Lyrids thường xuất hiện hằng năm từ 16 - 25 tháng 4. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm 22, rạng sáng 23 tháng 4.

Các sao băng Lyrids đôi khi có những ngôi rất sáng với vệt đuôi dài xuất hiện trong vài giây. Thật không may, ánh sáng từ trăng tròn sẽ lấn át hết ngoại trừ những sao băng sáng nhất. Nếu bạn kiên nhẫn, bạn vẫn có thể bắt được một vài sao băng đẹp.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Lyra (Thiên Cầm), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

 Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 2: Hình vẽ bản đồ sao mô tả vị trí tâm điểm mưa sao băng Lyrids.

Ngày 06, 07 tháng 5 – Mưa sao băng Eta Aquarids

Eta Aquarids là một trận mưa sao băng trên trung bình, với khoảng 60 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Phần lớn sao băng được nhìn thấy ở bán cầu Bắc. Tại bán cầu Nam, tần suất chỉ ở khoảng 30 sao băng một giờ. Trận mưa sao băng này được cho là xuất phát từ tàn dư bụi để lại của sao chổi Halley, được phát hiện và quan sát từ thời cổ đại.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 19 tháng 4 đến ngày 28 tháng 5. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 06 rạng sáng ngày 07 tháng 5.

Trăng mới vào thời điểm này sẽ bảo đảm cho bạn một bầu trời đêm đủ tối để có thể có một bữa tiệc sao băng tuyệt vời. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Aquarius (Bảo Bình), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

 Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 3: Hình vẽ bản đồ sao mô tả vị trí tâm điểm mưa sao băng Eta Aquarids.

Ngày 28, 29 tháng 7 – Mưa sao băng Delta Aquarids

Delta Aquarids là một trận mưa sao băng trung bình, với khoảng 20 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Trận mưa sao băng này được cho là xuất phát từ tàn dư bụi để lại của sao chổi Marsden và Kracht.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 12 tháng 7 đến ngày 23 tháng 8. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 28, rạng sáng ngày 29 tháng 7.

Trăng hạ huyền sẽ chắn tất cả những sao băng mờ, nhưng nếu kiên nhẫn, bạn vẫn có thể bắt được những sao băng sáng.

Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Aquarius (Bảo Bình), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

 Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 4: Hình vẽ bản đồ sao minh họa vị trí tâm điểm mưa sao băng Delta Aquarius

Ngày 12, 13 tháng 8 – Mưa sao băng Perseids

Đây là trận mưa sao băng lớn nhất năm và đáng để chờ đợi, với tần suất lên đến 60 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Các sao băng Perseids có nguồn gốc từ tàn dư sao chổi Swift-Tutle, được phát hiện năm 1862. Perseids nổi tiếng vì có nhiều sao băng sáng trên bầu trời.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 17 tháng 7 đến ngày 24 tháng 8. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 12 rạng sáng ngày 13 tháng 08.

Mặt Trăng khuyết cuối tháng sẽ lặn nhanh chóng sau nửa đêm, để lại bầu trời tối đẹp cho một bữa tiệc sao băng tuyệt vời.

Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Perseids (Anh Tiên), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

 Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 5: Hình vẽ bản đồ sao mô tả vị trí tâm điểm mưa sao băng Perseids.

Ngày 07 tháng 10 – Mưa sao băng Draconids

Draconids là một trận mưa sao băng nhỏ với tần suất chỉ 10 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Draconids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi 21P Giacobini-Zinner, được phát hiện năm 1900. Draconids là một trận mưa sao băng bất thường khi mà thời gian quan sát tốt nhất là vào đầu buổi tối thay vì vào buổi rạng sáng như những trận mưa sao băng khác.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 06 đến ngày 10 tháng 10 và cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 07 tháng 10.

Trăng thượng huyền sẽ cản trở chúng ta quan sát những ngôi sao băng mờ vào đầu buổi tối. Nhưng trăng sẽ lặn sớm ngay sau nửa đêm để lại bầu trời tối để quan sát bất kỳ vệt sao băng nào.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Draco (Thiên Long), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

 Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 6: Hình vẽ bản đồ sao minh họa vị trí tâm điểm mưa sao băng Draconids.

Ngày 21, 22 tháng 10 – Mưa sao băng Orionids

Orionids là một trận mưa sao băng trung bình với tần suất 20 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Orionids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi Halley, được phát hiện từ thời cổ đại.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 02 tháng 10 đến ngày 07 tháng 11. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 21 rạng sáng ngày 22.

Trăng hạ huyền sẽ chặn một số sao băng mờ. Nhưng Orionids có nhiều sao băng sáng do đó đây vẫn sẽ là một trận mưa sao băng đáng xem.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Orion (Thợ Săn), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 7: Hình vẽ bản đồ sao minh họa vị trí tâm điểm mưa sao băng Orionids.

Ngày 04, 05 tháng 11 – Mưa sao băng Taurids

Taurids là một trận mưa sao băng nhỏ kéo dài với tần suất chỉ khoảng 5 - 10 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Thường thì trận mưa sao băng này chia làm hai phần riêng biệt. Phần đầu là tàn dư bụi của tiểu hành tinh 2004 TG10. Phần thứ hai bắt nguồn từ các mảnh vụn để lại của sao chổi 2P Encke.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 07 tháng 9 đến ngày 10 tháng 12. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 04 rạng sáng ngày 05 tháng 11.

Trăng thượng huyền sẽ lặn sớm chỉ sau nửa đêm để lại bầu trời tối thuận lợi cho việc quan sát.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Taurus (Kim Ngưu), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 8: Hình vẽ bản đồ sao minh họa tâm điểm mưa sao băng Taurids.

Ngày 17, 18 tháng 11 – Mưa sao băng Leonids

Leonids là một trận mưa sao băng trung bình với tần suất 15 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Leonids đặc biệt bởi vì cao điểm của nó lặp lại sau mỗi 33 năm khi mà xuất hiện đến hàng trăm sao băng mỗi giờ. Lần cao điểm gần nhất đã diễn ra năm 2001. Leonids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi Tempel-Tuttle, được phát hiện năm 1865.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 06 đến ngày 30 tháng 11. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 17 rạng sáng ngày 18.

Trăng khuyết cuối tháng sẽ chặn mất nhiều sao băng mờ, nhưng nếu kiên nhẫn, bạn vẫn có thể bắt được những sao băng sáng.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Leo (Sư Tử), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 9: Hình vẽ bản đồ sao minh họa vị trí tâm điểm mưa sao băng Leonids.

Ngày 13, 14 tháng 12 – Mưa sao băng Geminids

Geminids là vua của các trận mưa sao băng! Nhiều người cho rằng nó là trận mưa sao băng tốt nhất trên bầu trời, với tần suất lên đến 120 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Geminids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi tiểu hành tinh 3200 Phaethon, được phát hiện năm 1982.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 07 đến ngày 17 tháng 12. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 13 rạng sáng ngày 14.

Trăng tròn sẽ chặn hầu hết các sao băng mờ. Nhưng các sao băng Geminids rất sáng và rất nhiều nên đây vẫn có thể là một trận mưa sao băng đáng xem.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Gemini (Song Tử), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 10: Hình vẽ bản đồ sao minh họa vị trí tâm điểm (radiant) của mưa sao băng Geminids.

Ngày 21, 22 tháng 12 - Mưa sao băng Ursids

Ursids là một trận mưa sao băng nhỏ với tần suất chỉ khoảng 5 - 10 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Draconids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi Tutle, được phát hiện năm 1790.

Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 17 đến ngày 25 tháng 12. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 21 rạng sáng ngày 22.

Trăng hạ huyền sẽ chặn nhiều sao băng mờ. Nhưng nếu kiên nhẫn, bạn vẫn có thể bắt được một vài sao băng sáng.

Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Ursa Minor (Gấu Nhỏ), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

 Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Hình 11: Hình vẽ bản đồ sao mô tả vị trí tâm điểm mưa sao băng Ursids.

Author: Hien PHAN
Nguyên chủ nhiệm CLB Thiên văn Bách khoa - PAC (nay là CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC); Nghiên cứu sinh ngành Vật lý thiên văn tại APC Laboratory, Paris Diderot University, Cộng hòa Pháp.

Bài viết xem nhiều