Danh sách các sự kiện nhật thực, nguyệt thực trên Trái Đất, và các sự kiện giao hội, xung đối của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời.

Ngày 06 tháng 01: Nhật thực một phần

Một nhật thực một phần xảy ra khi Mặt Trăng che phủ một phần Mặt Trời, trông giống như một chiếc bánh hình tròn bị gặm mất ở một góc. Một nhật thực một phần chỉ có thể quan sát một cách an toàn thông qua các kính lọc Mặt Trời chuyên dụng, hoặc quan sát một cách gián tiếp. Lần nhật thực một phần này chỉ hiện diện ở một số khu vực phía đông châu Á và phía bắc Thái Bình Dương. Địa điểm lý tưởng để quan sát nhật thực một phần lần này là khu vực phía đông bắc nước Nga, với độ che phủ cực đại lên đến 62%

Việt Nam không quan sát được nhật thực lần này.

Thông tin về nhật thực một phần của NASA: SE2019Jan06P

Ngày 22 tháng 01 – Giao hội giữa Sao Kim và Sao Mộc

Giao hội là một sự kiện hiếm hoi khi mà hai hoặc nhiều vật thể xuất hiện rất gần nhau trên bầu trời đêm. Hai hành tinh sáng nhất bầu trời đêm là Sao Kim và Sao Mộc sẽ đến gần với nhau, cách nhau chỉ 2.4 độ, trên bầu trời buổi sớm. Hãy tìm hai hành tinh này về hướng Tây ngay trước khi Mặt Trời mọc.

Ngày 21 tháng 01: Nguyệt thực toàn phần

Nguyệt thực toàn phần xảy ra khi Mặt Trăng đi vào vùng bóng tối (Umbra) của Trái Đất và bị che khuất hoàn toàn. Khi nguyệt thực toàn phần xảy ra, ánh sáng đỏ từ Mặt Trời đi xuyên qua bầu khí quyển ở vùng rìa Trái Đất đến Mặt Trăng khiến cho Mặt Trăng phản xạ lại ánh sáng đỏ gây ra hiện tượng Mặt Trăng có màu đỏ tối, thường được gọi là trăng máu. Nguyệt thực lần này sẽ hiện diện ở hầu hết khu vực Châu Mỹ, phía đông Thái Bình Dương, phía tây Đại Tây Dương, cực tây Châu Âu và Châu Phi.

Việt Nam không quan sát được nhật thực lần này.

Thông tin nguyệt thực toàn phần cung cấp bởi NASA: LE2019Jan21T

Ngày 10 tháng 6: Sao Mộc ở vị trí xung đối

Hành tinh khổng lồ này sẽ ở vị trí gần Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng từ Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Mộc sẽ sáng hơn bất kỳ thời gian nào trong năm nay và sẽ hiện diện suốt đêm dài.

Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát và chụp ảnh Sao Mộc cùng với các vệ tinh tự nhiên của nó. Một chiếc kính thiên văn kích thước trung bình sẽ giúp bạn có thể nhìn thấy các sọc mây của hành tinh khí khổng lồ này.

Một cặp ống nhòm tốt sẽ cho phép bạn nhìn thấy 4 vệ tinh lớn nhất của Sao Mộc, xuất hiện như những chấm sáng bên cạnh hành tinh này.

Khi một hành tinh có quỹ đạo bên ngoài quỹ đạo Trái Đất (quỹ đạo xa Mặt Trời hơn) tiến đến vị trí xung đối, thì có nghĩa là hành tinh đó đang tiến đến vị trí đối diện với Mặt Trời thông qua Trái Đất.

Lúc này khoảng cách từ hành tinh đến Trái Đất là ngắn nhất và góc phản xạ ánh sáng Mặt Trời đến Trái Đất bằng 0 độ, nên nhìn từ Trái Đất, hành tinh đó sẽ sáng hơn và kích thước biểu kiến sẽ lớn hơn, thuận lợi cho việc quan sát bằng kính thiên văn.

Ngày 02 tháng 7 – Nhật thực toàn phần

Một nhật thực toàn phần sẽ xảy ra khi Mặt Trăng che khuất hoàn toàn Mặt Trời, để lộ ra lớp khí quyển bên ngoài tuyệt đẹp còn gọi là vành nhật hoa. Đường đi của nhật thực toàn phần sẽ đi qua khu vực phía nam Thái Bình Dương, miền trung Chile và miền trung Argentina. Một nhật thực một phần cũng sẽ xuất hiện ở các khu vực phía nam Thái Bình Dương và phía tây Nam Mỹ.

Việt Nam không quan sát được hiện tượng nhật thực lần này.

Thông tin nhật thực toàn phần cung cấp bởi NASA: SE2019Jul02T

Ngày 09 tháng 7: Sao Thổ ở vị trí xung đối

Hành tinh khổng lồ bao quanh bởi vành đai tuyệt đẹp này sẽ tiến đến vị trí gần Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng từ Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Thổ sẽ sáng hơn bất kỳ thời gian nào trong năm và sẽ hiện diện suốt đêm dài.

Đây là thời gian tốt nhất để quan sát, chụp ảnh Sao Thổ và các vệ tinh của nó. Một chiếc kính thiên văn kích thước trung bình sẽ cho phép bạn nhìn thấy vành đai và các mặt trăng sáng nhất của Sao Thổ.

Khi một hành tinh có quỹ đạo bên ngoài quỹ đạo Trái Đất (quỹ đạo xa Mặt Trời hơn) tiến đến vị trí xung đối, thì có nghĩa là hành tinh đó đang tiến đến vị trí đối diện với Mặt Trời thông qua Trái Đất.

Lúc này khoảng cách từ hành tinh đến Trái Đất là ngắn nhất và góc phản xạ ánh sáng Mặt Trời đến Trái Đất bằng 0 độ, nên nhìn từ Trái Đất, hành tinh đó sẽ sáng hơn và kích thước biểu kiến sẽ lớn hơn, thuận lợi cho việc quan sát bằng kính thiên văn.

Ngày 17 tháng 7 – Nguyệt thực một phần

Nguyệt thực một phần xảy ra khi Mặt Trăng đi qua vùng tối một phần của bóng Trái Đất, gọi là vùng nửa tối, và chỉ một phần của nó đi qua vùng tối nhất, gọi là vùng bóng tối. Trong quá trình diễn ra loại nguyệt thực này, một phần của Mặt Trăng sẽ bị tối đen khi nó đi qua bóng của Trái Đất. Nguyệt thực sẽ hiện diện ở hầu hết khu vực phía Châu Âu, Châu Phi, vùng trung tâm Châu Á, và Ấn Độ Dương.

Việt Nam có thể quan sát được nguyệt thực lần này bắt đầu từ sau nửa đêm. Cụ thể, nguyệt thực nửa tối bắt đầu từ 01:43, nguyệt thực một phần bắt đầu lúc 03:01, nguyệt thực đạt cực đại lúc 04:30. Mặt Trăng lặn lúc 05:28, trước khi nguyệt thực một phần kết thúc.

Diễn biến của nguyệt thực một phần được mô tả trong bảng dưới đây.

Thời gian

Pha

Hướng*

Cao độ

01:43

Rạng sáng thứ Tư, 17/7/2019

Nguyệt thực nửa tối bắt đầu
Bóng nửa tối của Trái Đất bắt đầu che khuất bề mặt Mặt Trăng.

212°

39°

03:01

Nguyệt thực một phần bắt đầu
Mặt Trăng bắt đầu thực sự bị che khuất - Mặt Trăng bắt đầu có màu đỏ.

228°

27.5°

04:30

Nguyệt thực đạt cực đại

Mặt Trăng nằm ở gần trung tâm của bóng tối. Độ che phủ tối đa đạt 65%.

240°

11.0°

05:28

Mặt Trăng lặn

246°

-0.2°

05:59

Nguyệt thực một phần kết thúc

Mặt Trăng đang lặn

249°

-7.2°

07:17

Nguyệt thực nửa tối kết thúc

Bên dưới đường chân trời

254°

-23.8°

  • Hướng ở đây được so sánh với hướng Bắc theo chiều kim đồng hồ.
  • Thông tin nguyệt thực toàn phần cung cấp bởi NASA: LE2019Jul16P 

Ngày 09 tháng 9: Sao Hải Vương ở vị trí xung đối

Hành tinh khổng lồ màu xanh này sẽ ở vị trí gần Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Hải Vương sẽ trở nên sáng hơn bất cứ thời gian nào trong năm và sẽ hiện diện suốt đêm.

Đây là thời gian tốt nhất để quan sát và chụp ảnh Sao Hải Vương. Do khoảng cách rất xa của hành tinh này, Sao Hải Vương chỉ hiện ra như là một chấm xanh trong những chiếc kính thiên văn mạnh nhất.

Khi một hành tinh có quỹ đạo bên ngoài quỹ đạo Trái Đất (quỹ đạo xa Mặt Trời hơn) tiến đến vị trí xung đối, thì có nghĩa là hành tinh đó đang tiến đến vị trí đối diện với Mặt Trời thông qua Trái Đất.

Lúc này khoảng cách từ hành tinh đến Trái Đất là ngắn nhất và góc phản xạ ánh sáng Mặt Trời đến Trái Đất bằng 0 độ, nên nhìn từ Trái Đất, hành tinh đó sẽ sáng hơn và kích thước biểu kiến sẽ lớn hơn, thuận lợi cho việc quan sát bằng kính thiên văn.

Ngày 27 tháng 10: Sao Thiên Vương ở vị trí xung đối

Hành tinh màu lục - lam này sẽ ở vị trí gần với Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Thiên Vương sẽ trở nên sáng hơn bất kỳ thời gian nào trong năm.

Đây là thời gian tốt nhất để quan sát hành tinh này. Bởi vì khoảng cách rất xa của nó, Sao Thiên Vương chỉ hiện ra như là một chấm màu lục - lam trong những chiếc kính thiên văn mạnh nhất.

Khi một hành tinh có quỹ đạo bên ngoài quỹ đạo Trái Đất (quỹ đạo xa Mặt Trời hơn) tiến đến vị trí xung đối, thì có nghĩa là hành tinh đó đang tiến đến vị trí đối diện với Mặt Trời thông qua Trái Đất.

Lúc này khoảng cách từ hành tinh đến Trái Đất là ngắn nhất và góc phản xạ ánh sáng Mặt Trời đến Trái Đất bằng 0 độ, nên nhìn từ Trái Đất, hành tinh đó sẽ sáng hơn và kích thước biểu kiến sẽ lớn hơn, thuận lợi cho việc quan sát bằng kính thiên văn.

Ngày 11 tháng 11: Sao Thuỷ đi ngang qua Mặt Trời.

Sao Thuỷ sẽ di chuyển ngay phía trước Mặt Trời từ hướng nhìn của Trái Đất. Người quan sát với kính thiên văn có sử dụng kính lọc Mặt Trời sẽ có khả năng quan sát được chấm tròn tối Sao Thuỷ di chuyển xuyên qua đĩa Mặt Trời. Sự kiện vô cùng hiếm gặp này chỉ xảy ra vài năm một lần. Lần đi ngang qua tiếp theo của Sao Thuỷ sẽ diễn ra vào năm 2039. Lần đi ngang qua này sẽ hiện diện ở Nam Mỹ, Trung Mỹ, và một phần Bắc Mỹ, Mexico, Châu Âu, Trung Đông, và Châu Phí. Địa điểm tốt nhất để quan sát sự kiện này là ở miền đông Hoa Kỳ, Trung Mỹ và Nam Mỹ.

Việt Nam không quan sát được sự kiện này.

Bản đồ hiện diện của sự kiện Sao Thuỷ đi ngang qua Mặt Trời: ToM_2019 

Ngày 24 tháng 11 – Giao hội giữa Sao Kim và Sao Mộc

Giao hội là một sự kiện hiếm hoi khi mà hai hoặc nhiều vật thể xuất hiện rất gần nhau trên bầu trời đêm. Hai hành tinh sáng nhất bầu trời đêm là Sao Kim và Sao Mộc sẽ đến gần với nhau, cách nhau chỉ 1.4 độ, trên bầu trời buổi tối. Hãy tìm hai hành tinh này về hướng Tây ngay trước khi Mặt Trời mọc.

Ngày 26 tháng 12: Nhật thực hình khuyên

Một nhật thực hình khuyên xảy ra khi Mặt Trăng nằm quá xa Trái Đất và không thể che phủ toàn bộ Mặt Trời, kết quả là ở pha cực đại nhật thực có một vòng sáng xung quanh đĩa tối của Mặt Trăng. Một nhật thực hình khuyên chỉ có thể quan sát một cách an toàn thông qua các kính lọc Mặt Trời chuyên dụng, hoặc quan sát một cách gián tiếp. Lần nhật thực hình khuyên này sẽ bắt đầu từ Saudi Arabia, di chuyển xuyên qua miền nam Ấn Độ, miền bắc Sri Lanka, một phần Ấn Độ Dương, và Indonesia trước khi kết thúc ở Thái Bình Dương. Một nhật thực một phần sẽ xuất hiện ở hầu hết Châu Á và miền bắc Australia.

Việt Nam quan sát được nhật thực một phần.

Diễn biến của nhật thực một phần quan sát được tại Việt Nam được thống kê trong bảng bên dưới.

Thời gian

Pha

Hướng*

Cao độ

10:44

Thứ Năm, 26/12/2019

Nhật thực một phần bắt đầu
Mặt Trăng bắt đầu chạm vào rìa Mặt Trời.

157°

42.2°

12:24

Nhật thực đạt cực đại

Mặt Trăng nằm ở gần trung tâm của Mặt Trời. Độ che phủ tối đa đạt 35%.

188°

45.1°

14:01

Nhật thực một phần kết thúc

Mặt Trăng rời khỏi rìa Mặt Trời

216°

36.2°

  • Hướng ở đây được so sánh với hướng Bắc theo chiều kim đồng hồ.
  • Thông tin nguyệt thực toàn phần cung cấp bởi NASA: SE2019Dec26A
Author: Hien PHAN
Cựu thành viên CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC; Nghiên cứu sinh ngành Vật lý thiên văn tại APC Laboratory, Paris Diderot University, Cộng hòa Pháp.


Bài viết xem nhiều