Danh sách các sự kiện Nhật thực, nguyệt thực, giao hội và xung đối sẽ diễn ra trong năm 2020.

Đêm 10, rạng sáng 11 tháng 01: Nguyệt thực nửa tối

Nguyệt thực nửa tối xảy ra khi Mặt Trăng chỉ đi vào vùng bóng nửa tối (Penumbra) của Trái Đất. Lúc này Mặt Trăng chỉ giảm độ sáng đi một chút, bề mặt của Mặt Trăng sẽ không bị che khuyết bởi bóng tối của Trái Đất.

Nguyệt thực có thể quan sát an toàn, kể cả với trẻ em, mà không cần đến các biện pháp bảo vệ nào. 

Diễn biến của nguyệt thực nửa tối vào đêm Thứ Sáu, 10/01/2020 - rạng sáng Thứ Bảy, 11/01/2020:

Thời gian

Pha

Hướng*

Cao độ

00:07

11/01/2020

Nguyệt thực nửa tối bắt đầu
Mặt Trăng bắt đầu đi vào vùng bóng nửa tối của Trái Đất.

316°

87,1°

02:10

Nguyệt thực nửa tối cực đại

Mặt Trăng nằm ở gần trung tâm của vùng bóng tối.

279°

50,4°

04:12

Nguyệt thực nửa tối kết thúc

Mặt Trăng rời khỏi vùng bóng nửa tối của Trái Đất.

284°

33,2°

  • Hướng ở đây được so sánh với hướng Bắc theo chiều kim đồng hồ.

Rạng sáng 21 tháng 01: Giao hội của Mặt Trăng và Sao Hoả

Giao hội là một sự kiện hiếm hoi khi mà hai hoặc nhiều vật thể xuất hiện rất gần nhau trên bầu trời đêm. 

Mặt Trăng lưỡi liềm sẽ tiến đến gần Sao Hoả và cách nhau chỉ 2°15' trên bầu trời buổi sáng sớm. Ngay trước khi Mặt Trời mọc, hãy tìm Mặt Trăng và hành tinh Đỏ về hướng Đông Nam, trong khu vực của chòm sao Bọ Cạp.

Rạng sáng 23 tháng 01: Giao hội của Mặt Trăng và Sao Mộc

Giao hội là một sự kiện hiếm hoi khi mà hai hoặc nhiều vật thể xuất hiện rất gần nhau trên bầu trời đêm. 

Mặt Trăng lưỡi liềm mỏng sẽ tiến đến gần Sao Mộc và cách nhau chỉ 0°21' trên bầu trời buổi sáng sớm. Ngay trước khi Mặt Trời mọc, hãy tìm Mặt Trăng và Sao Mộc về hướng Đông Nam, trong khu vực của chòm sao Cung Thủ.

Chập tối 28 tháng 01: Giao hội của Mặt Trăng và Sao Kim

Giao hội là một sự kiện hiếm hoi khi mà hai hoặc nhiều vật thể xuất hiện rất gần nhau trên bầu trời đêm. 

Mặt Trăng lưỡi liềm mỏng sẽ tiến đến gần Sao Kim và cách nhau chỉ 4°04' trên bầu trời buổi chiều tối. Ngay sau khi Mặt Trời lặn, hãy tìm Mặt Trăng và Sao Mộc về hướng Đông Nam, trong khu vực của chòm sao Bảo Bình.

Đêm 05, rạng sáng 06 tháng 6: Nguyệt thực nửa tối

Nguyệt thực nửa tối xảy ra khi Mặt Trăng chỉ đi vào vùng bóng nửa tối (Penumbra) của Trái Đất. Lúc này Mặt Trăng chỉ giảm độ sáng đi một chút, bề mặt của Mặt Trăng sẽ không bị che khuyết bởi bóng tối của Trái Đất.

Nguyệt thực có thể quan sát an toàn, kể cả với trẻ em, mà không cần đến các biện pháp bảo vệ nào. 

Diễn biến của nguyệt thực nửa tối vào đêm Thứ Sáu, 05/06/2020 - rạng sáng Thứ Bảy, 06/06/20209:

Thời gian

Pha

Hướng*

Cao độ

00:45

06/06/2020

Nguyệt thực nửa tối bắt đầu
Mặt Trăng bắt đầu đi vào vùng bóng nửa tối của Trái Đất.

197°

45,1°

02:24

Nguyệt thực nửa tối cực đại

Mặt Trăng nằm ở gần trung tâm của vùng bóng tối.

222°

33,3°

04:04

Nguyệt thực nửa tối kết thúc

Mặt Trăng rời khỏi vùng bóng nửa tối của Trái Đất.

238°

15,9°

  • Hướng ở đây được so sánh với hướng Bắc theo chiều kim đồng hồ.

Ngày 21 tháng 6: Nhật thực hình khuyên

Một nhật thực hình khuyên xảy ra khi Mặt Trăng nằm quá xa Trái Đất và không thể che phủ toàn bộ Mặt Trời, kết quả là ở pha cực đại nhật thực có một vòng sáng xung quanh đĩa tối của Mặt Trăng. Vành nhật hoa sẽ không xuất hiện ở phà toàn phần của nhật thực hình khuyên. 

Đường đi của nhật thực hình khuyên bắt đầu ở Trung Phi, băng qua Saudi Arabia, miền bắc Ấn Độ, miền nam Trung Quốc, cắt ngang qua Đài Loan và kết thúc ở Thái Bình Dương.

Tại Việt Nam chỉ quan sát được nhật thực một phần với độ che phủ cực đại quan sát tại Hà Nội là 71% và tại thành phố Hồ Chí Minh là 36%.

Một nhật thực một phần xảy ra khi Mặt Trăng che phủ một phần Mặt Trời, trông giống như một chiếc bánh hình tròn bị gặm mất ở một góc. 

Một nhật thực chỉ có thể quan sát một cách an toàn thông qua các kính lọc Mặt Trời chuyên dụng, hoặc quan sát một cách gián tiếp. 

Diễn biến của Nhật thực một phần quan sát tại Việt Nam vào trưa Chủ nhật, 21/06/2020:

Thời gian

Pha

Hướng*

Cao độ

13:16

Nhật thực một phần bắt đầu
Mặt Trăng bắt đầu chạm vào rìa Mặt Trời.

281°

71,9°

14:55

Nhật thực đạt cực đại

Mặt Trăng nằm ở gần trung tâm của Mặt Trời. Độ che phủ tối đa đạt 35%.

281°

49,1°

16:18

Nhật thực một phần kết thúc

Mặt Trăng rời khỏi rìa Mặt Trời

285°

30,4°

  • Hướng ở đây được so sánh với hướng Bắc theo chiều kim đồng hồ.
  • Bản đồ và thông tin nhật thực cung cấp bởi NASA: SE2020Jun21A.GIF.

Ngày 14 tháng 7: Sao Mộc ở vị trí xung đối

Hành tinh khổng lồ này sẽ ở vị trí gần Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng từ Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Mộc sẽ sáng hơn bất kỳ thời gian nào trong năm nay và sẽ hiện diện suốt đêm dài.

Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát và chụp ảnh Sao Mộc cùng với các vệ tinh tự nhiên của nó. Một chiếc kính thiên văn kích thước trung bình sẽ giúp bạn có thể nhìn thấy các sọc mây của hành tinh khí khổng lồ này.

Một cặp ống nhòm tốt sẽ cho phép bạn nhìn thấy 4 vệ tinh lớn nhất của Sao Mộc, xuất hiện như những chấm sáng bên cạnh hành tinh này.

Khi một hành tinh có quỹ đạo bên ngoài quỹ đạo Trái Đất (quỹ đạo xa Mặt Trời hơn) tiến đến vị trí xung đối, thì có nghĩa là hành tinh đó đang tiến đến vị trí đối diện với Mặt Trời thông qua Trái Đất.

Lúc này khoảng cách từ hành tinh đến Trái Đất là ngắn nhất và góc phản xạ ánh sáng Mặt Trời đến Trái Đất bằng 0 độ, nên nhìn từ Trái Đất, hành tinh đó sẽ sáng hơn và kích thước biểu kiến sẽ lớn hơn, thuận lợi cho việc quan sát bằng kính thiên văn.

Ngày 20 tháng 7: Sao Thổ ở vị trí xung đối

Hành tinh khổng lồ bao quanh bởi vành đai tuyệt đẹp này sẽ tiến đến vị trí gần Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng từ Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Thổ sẽ sáng hơn bất kỳ thời gian nào trong năm và sẽ hiện diện suốt đêm dài.

Đây là thời gian tốt nhất để quan sát, chụp ảnh Sao Thổ và các vệ tinh của nó. Một chiếc kính thiên văn kích thước trung bình sẽ cho phép bạn nhìn thấy vành đai và các mặt trăng sáng nhất của Sao Thổ.

Khi một hành tinh có quỹ đạo bên ngoài quỹ đạo Trái Đất (quỹ đạo xa Mặt Trời hơn) tiến đến vị trí xung đối, thì có nghĩa là hành tinh đó đang tiến đến vị trí đối diện với Mặt Trời thông qua Trái Đất.

Lúc này khoảng cách từ hành tinh đến Trái Đất là ngắn nhất và góc phản xạ ánh sáng Mặt Trời đến Trái Đất bằng 0 độ, nên nhìn từ Trái Đất, hành tinh đó sẽ sáng hơn và kích thước biểu kiến sẽ lớn hơn, thuận lợi cho việc quan sát bằng kính thiên văn.

Ngày 13 tháng 10: Sao Hỏa ở vị trí xung đối

Hành tinh có màu hoen đỏ này sẽ tiến đến vị trí gần Trái Đất nhất và bề mặt của nó sẽ phản xạ tối đa ánh sáng từ Mặt Trời về phía Trái Đất. Sao Hỏa sẽ sáng hơn bất kỳ thời gian nào trong năm và sẽ hiện diện suốt đêm dài.

Đây là thời gian tốt nhất để quan sát, chụp ảnh Sao Hỏa. Một chiếc kính thiên văn kích thước trung bình sẽ cho phép bạn nhìn thấy một số chi tiết màu tối trên bề mặt màu đỏ cam của hành tinh này.

Khi một hành tinh có quỹ đạo bên ngoài quỹ đạo Trái Đất (quỹ đạo xa Mặt Trời hơn) tiến đến vị trí xung đối, thì có nghĩa là hành tinh đó đang tiến đến vị trí đối diện với Mặt Trời thông qua Trái Đất.

Lúc này khoảng cách từ hành tinh đến Trái Đất là ngắn nhất và góc phản xạ ánh sáng Mặt Trời đến Trái Đất bằng 0 độ, nên nhìn từ Trái Đất, hành tinh đó sẽ sáng hơn và kích thước biểu kiến sẽ lớn hơn, thuận lợi cho việc quan sát bằng kính thiên văn.

Chiều tối 30 tháng 11: Nguyệt thực nửa tối

Nguyệt thực nửa tối xảy ra khi Mặt Trăng chỉ đi vào vùng bóng nửa tối (Penumbra) của Trái Đất. Lúc này Mặt Trăng chỉ giảm độ sáng đi một chút, bề mặt của Mặt Trăng sẽ không bị che khuyết bởi bóng tối của Trái Đất.

Nguyệt thực có thể quan sát an toàn, kể cả với trẻ em, mà không cần đến các biện pháp bảo vệ nào. 

Diễn biến của nguyệt thực nửa tối vào chiều tối thứ Hai, 30/11/2020:

Thời gian

Pha

Hướng*

Cao độ

14:32

30/11/2020

Nguyệt thực nửa tối bắt đầu
Mặt Trăng bắt đầu đi vào vùng bóng nửa tối của Trái Đất.

Dưới đường chân trời

16:42

Nguyệt thực nửa tối cực đại

Mặt Trăng nằm ở gần trung tâm của vùng bóng tối.

Dưới đường chân trời

17:14

Mặt Trăng mọc

67°

-0.2°

17:17

Cực đại tại Việt Nam

Đây là thời điểm mà Mặt Trăng đã hoàn toàn nằm ở phía trên đường chân trời và pha che khuất nửa tối đang giảm dần.

67°

-0.3°

18:53

Nguyệt thực nửa tối kết thúc

Mặt Trăng rời khỏi vùng bóng nửa tối của Trái Đất.

74°

20,5°

  • Hướng ở đây được so sánh với hướng Bắc theo chiều kim đồng hồ.
Author: Hien PHAN
Cựu thành viên CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC; giảng viên khoa Vũ trụ và Ứng dụng, trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội - USTH (Đại học Việt Pháp).


Bài viết xem nhiều