Khởi đầu năm 2015 là trận mưa sao băng Quadrantids với cực điểm sẽ diễn ra vào đêm ngày 03, rạng sáng ngày 04/01/2015 với tần suất khoảng 40 sao băng mỗi giờ. Hãy cùng Vật Lý Thiên Văn điểm qua những trận mưa sao băng đáng chú ý trong năm 2015 nhé!

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê! http://vatlythienvan.com

Một sao băng Perseids được chụp ngày 12/08/2012. Ảnh: Stefano De Rosa.

03-04 tháng 01/2015 - Mưa sao băng Quadrantids

Quadrantids là một trận mưa sao băng trên trung bình, với khoảng 40 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Trận mưa sao băng này được cho là xuất phát từ tàn dư bụi để lại của một sao chổi đã tuyệt diệt tên là 2003 EH1, được phát hiện năm 2003. Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 01 - 05 tháng 01. Cực điểm năm nay rơi vào đêm ngày 03, rạng sáng 04/01/2015. Thật không may, Mặt Trăng gần tròn sẽ chặn tất cả ngoại trừ những sao băng sáng nhất năm nay. Quan sát tốt nhất tại khu vực tối và thoáng đãng sau nửa đêm. Sao băng sẽ xuất hiện từ phía chòm sao Bootes (Mục Phu), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

22-23 tháng 04/2015 - Mưa sao băng Lyrids

Lyrids là một trận mưa sao băng trung bình, với tần suất khoảng 20 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Các sao băng hình thành từ các hạt bụi để lại bởi sao chổi C/1861 G1 Thatcher, được phát hiện năm 1861. Các sao băng Lyrids thường xuất hiện hằng năm từ 16 - 25 tháng 04. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm 22, rạng sáng 23 tháng 04. Các sao băng Lyrids đôi khi có những ngôi rất sáng với vệt đuôi dài xuất hiện trong vài giây. Trăng bán nguyệt sẽ là một cản trở đối với mưa sao băng Lyrids năm nay khi ngăn không cho chúng ta nhìn thấy các sao băng mờ. Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Lyra (Thiên Cầm), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

05-06 tháng 05/2014 - Mưa sao Băng Eta Aquarids.

Eta Aquarids là một trận mưa sao băng trên trung bình, với khoảng 60 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Phần lớn sao băng được nhìn thấy ở bán cầu Bắc. Tại bán cầu Nam, tần suất chỉ ở khoảng 30 sao băng một giờ. Trận mưa sao băng này được cho là xuất phát từ tàn dư bụi để lại của sao chổi Halley, được phát hiện và quan sát từ thời cổ đại. Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 19 tháng 04 đến ngày 28 tháng 05. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 05 rạng sáng ngày 06 tháng 05. Trăng gần tròn sẽ là một vấn đề lới năm nay khi nó chặn tất cả ngoại trừ những sao băng sáng nhất. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Aquarius (Bảo Bình), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

28-29 tháng 07/2015 - Mưa sao băng Delta Aquarids

Delta Aquarids là một trận mưa sao băng trung bình, với khoảng 20 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Trận mưa sao băng này được cho là xuất phát từ tàn dư bụi để lại của sao chổi Marsden and Kracht. Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 12 tháng 07 đến ngày 23 tháng 08. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 28 rạng sáng ngày 29 tháng 07. Mặt Trăng gần tròn sẽ chặn hết tất cả ngoại trừ những sao băng sáng nhất năm nay. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Aquarius (Bảo Bình), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

12-13 tháng 08/2015 - Mưa sao băng Perseids

Đây là trận mưa sao băng lớn nhất năm và đáng để chờ đợi, với tần suất lên đến 60 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Các sao băng Perseids có nguồn gốc từ tàn dư sao chổi Swift-Tutle, được phát hiện năm 1862. Perseids nổi tiếng vì có nhiều sao băng sáng trên bầu trời. Cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 12 rạng sáng ngày 13 tháng 08. Mặt Trăng lưỡi liềm mỏng sẽ cản trở chúng ta nhìn thấy một số sao băng năm nay, nhưng mưa sao băng Perseids rất sáng và nhiều mang lại một đêm quan sát tốt. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Perseids (Anh Tiên), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

08-09 tháng 10/2015 - Mưa sao băng Draconids

Draconids là một trận mưa sao băng nhỏ với tần suất chỉ 10 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Draconids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi 21P Giacobini-Zinner, được phát hiện năm 1900. Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 06 đến ngày 10 tháng 10 và cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 08 rạng sáng ngày 09. Trăng bán nguyệt sẽ cản trở chúng ta quan sát những ngôi sao băng mờ. Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại khu vực tối, thoáng đãng. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Draco (Thiên Long), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

21-22 tháng 10/2015 - Mưa sao băng Orionids

Orionids là một trận mưa sao băng trung bình với tần suất 20 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Orionids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi Halley, được phát hiện từ thời cổ đại. Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 02 tháng 10 đến ngày 07 tháng 11 và cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 21 rạng sáng ngày 22. Trăng bán nguyệt sẽ lặn sớm ngay sau nửa đêm để lại bầu trời tối cực kỳ thuận tiện cho quan sát sao băng. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Orion (Thợ Săn), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

05-06 tháng 11/2015 - Mưa sao băng Taurids.

Taurids là một trận mưa sao băng nhỏ từ lâu với tần suất chỉ khoảng 5 - 10 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Thường thì trận mưa sao băng này chia làm hai phần riêng biệt. Phần đầu là tàn dư bụi của tiểu hành tinh 2004 TG10. Phần thứ hai bắt nguồn từ các mảnh vụn để lại của sao chổi 2P Encke. Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 07 tháng 09 đến ngày 10 tháng 12 và cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 05 rạng sáng ngày 06 tháng 11. Trăng bán nguyệt năm nay sẽ chặn tất cả ngoại trừ những sao băng sáng nhất. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Taurus (Kim Ngưu), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

17-18 tháng 11/2015 - Mưa sao băng Leonids.

Vật lý Thiên văn - vatlythienvan.comLeonids là một trận mưa sao băng trung bình với tần suất 15 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Leonids đặc biệt bởi vì cao điểm của nó lặp lại sau mỗi 33 năm khi mà xuất hiện đến hàng trăm sao băng mỗi giờ. Lần cao điểm gần nhất đã diễn ra năm 2001. Leonids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi Tempel-Tuttle, được phát hiện năm 1865. Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 06 - 30 tháng 11 và cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 17 rạng sáng ngày 18. Trăng bán nguyệt sẽ lặn sớm ngay sau nửa đêm để lại bầu trời đủ tối để có một đêm quan sát tốt. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Leo (Sư Tử), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

13-14 tháng 12/2015 - Mưa sao băng Geminids

Geminids là vua của các trận mưa sao băng! Nhiều người cho rằng nó là trận mưa sao băng tốt nhất trên bầu trời, với tần suất lên đến 120 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Geminids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi tiểu hành tinh 3200 Phaethon, được phát hiện năm 1982. Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 07 - 17 tháng 12 và cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 13 rạng sáng ngày 14. Mặt Trăng khuyết sẽ lặn sớm trong buổi tối để lại bầu trời đủ tối để có một buổi quan sát tuyệt vời. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Gemini (Song Tử), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Ngày 22, 23 tháng 12 - Mưa sao băng Ursids.

Ursids là một trận mưa sao băng nhỏ với tần suất chỉ khoảng 5 - 10 sao băng một giờ tại cực đỉnh. Draconids có nguồn gốc từ tàn dư bụi để lại bởi sao chổi Tutle, được phát hiện năm 1790. Trận mưa sao băng diễn ra hằng năm từ ngày 17 - 25 tháng 12 và cực đỉnh năm nay diễn ra vào đêm ngày 22 rạng sáng ngày 23. Mặt Trăng gần tròn sẽ chặn tất cả ngoại trừ những sao băng sáng nhất năm nay. Thời gian quan sát tốt nhất là tại khu vực tối, thoáng đãng và sau nửa đêm. Sao băng xuất hiện từ phía chòm sao Ursa Minor (Gấu Nhỏ), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên bầu trời.

Nguồn: Seasky.org
Người dịch: Hien Phan

Author: Hien PHAN
Cựu thành viên CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC; Nghiên cứu sinh ngành Vật lý thiên văn tại APC Laboratory, Paris Diderot University, Cộng hòa Pháp.