Kính viễn vọng không gian Hubble đã bắt đầu tìm kiếm tại một thế giới băng giá ở vùng ngoài Hệ Mặt Trời nơi mà tàu thăm dò New Horizons của NASA sẽ tiếp cận sau khi bay ngang qua Pluto tháng 7 năm 2015.

Việc quan sát của Hubble, theo công bố ngày 16 tháng 6, 2014, rất có thể làm tăng cơ hội thành công của sứ mệnh New Horizons. Tàu vũ trụ được cho là sẽ bay qua Pluto (Sao Diêm Vương) lần đầu tiên và sau đó bay qua một đối tượng khác trong cụm vật thể băng ở vành đai Kuiper. Nhưng các nhà khoa học của sứ mệnh này đã không thể xác định được một vật thể thích hợp ở vành đanh Kuiper (KBO) khi sử dụng các kính viễn vọng lớn ở mặt đất. Họ cần đến tầm nhìn từ không gian của Hubble.

"Hubble đang tiến đến giải cứu New Horizons, và chúng tôi rất vui mừng vì điều đó," theo lời Alan Stern, nhà nghiên cứu chính cho sứ mệnh và là một nhà khoa học hành tinh tại Viện nghiên cứu Tây Nam Boulder, Colorado.

Vật lý Thiên văn - vatlythienvan.comMinh họa của một họa sĩ về tàu vũ trụ New Horizons. Ảnh: JHUAPL/SWRI.

Được phóng lên năm 2006, New Horizons hiện nay đang ở khoảng 9/10 quãng đường đến Pluto. Những nhà hoạch định của sứ mệnh đã đánh thức nó ngày hôm qua để thực hiện các chẩn đoán mở rộng.

NASA vẫn chưa phê duyệt kinh phí để bay qua một mục tiêu thứ hai sau Pluto, nhưng ngoài một ứng viên là một vật thể ở vành đai Kuiper thì người ta vẫn đang tiếp tục tranh luận. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chọn ra một vật thể ở vành đai Kuiper, khi mà chúng ở rất xa và rất mờ, từ khu vực đông đúc những ngôi sao của Dải Ngân Hà (Milky Way) ở phía sau, mà tàu thăm dò New Horizons sẽ đi qua. Các nhà khoa học của sứ mệnh đã bắt đầu tìm kiếm một cách nghiêm túc từ mặt đất từ năm 2011, nhưng họ đã bị cản trở bởi thời tiết xấu tại các địa điểm quan sát, và thực tế là, dựa trên các phát hiện gần đây, thực sự có ít các vật thể mờ ở vành đai Kuiper hơn mong đợi dựa trên số lượng những vật thể sáng. Họ đã phát hiện hơn 50 vật thể mờ ở vành đai Kuiper, nhưng không có vật thể nào ở đúng khu vực không gian mà New Horizons có thể tiếp cận.

New Horizons đã được phê duyệt khoảng 40 giờ quan sát của Hubble. Nếu tìm thấy hai vật thể mờ của vành đai Kuiper trong thời gian quan sát đó, thì lần quan sát thứ hai với khoảng 156 giờ sẽ được phê duyệt. Lượt quan sát đầu tiên được cho là sẽ cho thấy có đủ các vật thể mờ ở vành đai Kuiper, về mặt thống kê, đủ để Hubble có thêm thời gian để tiếp tục tìm kiếm một cách đầy đủ.

Quan sát đầu tiên đã bắt đầu vào cuối tuần qua và dữ liệu đang được xử lý. Thời gian gấp rút vì nhóm phải xác định ít nhất một mục tiêu là vật thể ở vành đai Kuiper vào cuối tháng Tám để có thể theo dõi quỹ đạo của nó trong ít nhất một năm và lên kế hoạch chính xác để viếng thăm vật thể đó. Tàu vũ trụ chỉ có lượng nhiên liệu hạn chế; các nhà khoa học của sứ mệnh có ý định sớm kích hoạt động cơ đẩy của tàu sau khi bay ngang qua Pluto mùa hè tới để thiết lập chính xác lộ trình viếng thăm một vật thể ở vành đai Kuiper.

Lý tưởng nhất, theo lời Stern, việc tìm kiếm của Hubble sẽ tìm thấy một vài ứng viên ở đúng khu vực mà New Horizons viếng thăm. Nhóm sẽ tiếp tục sử dụng các kính viễn vọng mặt đất để săn chúng trong suốt năm, nhưng họ tính toán rằng Hubble sẽ làm tăng cơ hội tìm kiếm một vật thể thích hợp ở vành đai Kuiper từ dưới 40% lên đến trên 90%.

"Điều này sẽ tạo ra sự khác biệt," ông nói.

Nguồn: Nature

Author: Hien PHAN
Cựu thành viên CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC; giảng viên khoa Vũ trụ và Ứng dụng, trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội - USTH (Đại học Việt Pháp).