Một tiểu hành tinh nhỏ đã được phát hiện có quỹ đạo quanh Mặt Trời theo một cách đặc biệt giữ cho nó như là một người bạn luôn đồng hành với Trái Đất, và sẽ tiếp tục như vậy trong nhiều thế kỷ tới nữa.

Vật Lý Thiên Văn - Chia sẻ niềm đam mê!

Ảnh: Tiểu hành tinh 2016 HO3 có quỹ đạo luôn giữ cho nó như là một người bạn đồng hành lâu dài với Trái Đất. Credit: NASA/JPL-Caltech

Khi nó di chuyển quanh Mặt Trời, tiểu hành tinh mới này, được đặt tên là 2016 HO3, dường như cũng quay xung quanh Trái Đất. Nó quá xa để có thể được xem như là một vệ tinh thực thụ của Trái Đất, nhưng nó là một người bạn đồng hành gần Trái Đất ổn định nhất ngày nay, hay còn gọi là một "vật thể giống vệ tinh" (quasi-satellite).

"Khi mà 2016 HO3 liên tục di chuyển vòng quanh hành tinh của chúng ta, nhưng không bao giờ đi ra quá xa khi cả hai cùng duy chuyển xung quanh Mặt Trời, chúng ta gọi nó là một "vật thể giống vệ tinh" (quasi-satellite) của Trái Đất", Paul Chodas, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Vật thể Gần Trái Đất của NASA tại Phòng thí nghiệm Phản lực (JPL) ở Pasadena, California, cho biết. "Một tiểu hành tinh khác - 2003 YN107 - cũng đi theo một dạng quỹ đạo tương tự trong khoảng hơn 10 năm trước, nhưng nó đã rời khỏi vùng lân cận của Trái Đất. Tiểu hành tinh mới này gắn kết với chúng ta nhiều hơn. Các tính toán của chúng tôi chỉ ra rằng 2016 HO3 đã là một vật thể giống vệ tinh của Trái Đất ổn định trong gần 1 thế kỷ, và nó sẽ tiếp tục đi theo Trái Đất như một người bạn đồng hành trong các thế kỷ tới".

Video mô tả quỹ đạo của tiểu hành tinh 2016 HO3:

Trong chuyến đi hàng năm của mình quanh Mặt Trời, tiểu hành tinh 2016 HO3 dành khoảng một nửa thời gian ở phía gần Mặt Trời và vượt lên phía trước hướng di chuyển của Trái Đất, trong nửa thời gian còn lại, tiểu hành tinh ở phía xa Mặt Trời và rơi lại phía sau. Quỹ đạo của nó cũng nghiêng một chút, khiến cho tiển hành tinh này lệch lên trên và xuống dưới một lần mỗi năm xuyên qua mặt phẳng quỹ đạo Trái Đất. Trong thực tế, tiểu hành tinh nhỏ này bị buộc phải chơi trò chơi "nhảy ếch" với Trái Đất và sẽ kéo dài trong hàng trăm năm.

Quỹ đạo của tiểu hành tinh cũng trải qua quá trình di chuyển vào ra một cách chậm rãi trong nhiều thập kỷ. "Tiểu hành tinh di chuyển vòng quanh Trái Đất trôi một chút về phía trước hay về phía sau từ năm này qua năm khác, nhưng khi nó trôi quá xa về phía trước hay phía sau, lực hấp dẫn của Trái Đất vẫn đủ mạnh để giữ cho nó không bao giờ đi xa quá 100 lần khoảng cách đến Mặt Trăng", Chodas cho biết. "Hiệu ứng tương tự cũng đồng thời ngăn ngừa tiểu hành tinh này có thể tiếp cận gần hơn khoảng 38 lần khoảng cách đến Mặt Trăng. Trong thực tế, tiểu hành tinh nhỏ này bị mắc kẹt trong một điệu nhảy nho nhỏ với Trái Đất".

Tiểu hành tinh 2016 HO3 được phát hiện lần đầu vào ngày 27/4/2016, bởi kính thiên văn khảo sát tiểu hành tinh Pan-STARRS 1 ở Haleakala, Hawaii, vận hành bởi Viện Thiên văn học, trường Đại học Hawaii, và được cấp kinh phí bởi Văn phòng Điều phối Phòng vệ Hành tinh của NASA (Planetary Defense Coordination Office). Kích thước của vật thể này vẫn chưa được xác định rõ ràng, nhưng nó có vẻ như lớn hơn 40 mét và nhỏ hơn 100 mét.

Website của Trung tâm Nghiên cứu Vật thể Gần Trái Đất đã có danh sách hoàn chỉnh các lần tiếp cận gần đây và các lần sắp tới, cũng như tất cả dữ liệu về các quỹ đạo của các Vật thể Gần Trái Đất (NEO) đã biết, do đó các nhà khoa học và các thành viên của truyền thông và công chúng có thể theo dõi thông tin của các vật thể đã biết.

Nguồn: JPL

Author: Hien PHAN
Cựu thành viên CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC; giảng viên khoa Vũ trụ và Ứng dụng, trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội - USTH (Đại học Việt Pháp).