NASA liệt kê 10 nghề nghiệp khám phá vũ trụ để công chúng tham khảo. Đứng đầu bảng tất nhiên là Nhà du hành vũ trụ. Bên cạnh đó có nhiều nghề nghiệp có thể khiến độc giả phải bất ngờ.

1. Nhà du hành vũ trụ

Các nhà du hành vũ trụ là những người tiên phong dọn đường cho nhân loại khám phá thế giới bên ngoài Trái Đất. Họ là những phi công, nhà khoa học, kỹ sư, giáo viên, và có thể là những ngành nghề khác nữa.

Trong hình là nhà du hành vũ trụ Alan Bean của nhiệm vụ Apollo 12, đang giữ một bình chứa mẫu môi trường đặc biệt chứa đầy đất Mặt Trăng thu thập được trong quá trình "dạo chơi" trên bề mặt Mặt Trăng. Pete Conrad, người chụp bức ảnh này, phản chiếu bên trong tấm chắn mũ bảo hiểm của Bean. Ảnh: NASA.

Trước khi nghỉ hưu, nhà du hành vũ trụ Alan Bean đã có 1.671 giờ và 45 phút trong không gian, và 10 giờ 26 phút hoạt động với phương tiện vận hành trên Mặt Trăng và trong Quỹ đạo Trái Đất.

2. Quản lý dự án

Các quản lý dự án dẫn dắt các nhiệm vụ khám phá không gian từ lúc sơ khai cho đến lúc hoàn thành, làm việc gần gũi với các thành viên để giải quyết từng công đoạn.

Vai trò của một Quản lý dự án là tương tự như một nhạc trưởng. Daniel Andrews, Quản lý dự án tại NASA-Ames Research Center (ARC). Ảnh: NASA.

Vai trò của một Quản lý dự án là tương tự như một nhạc trưởng. Một nhạc trưởng không chơi bất kỳ một nhạc cụ nào trong dàn nhạc; thay vào đó công việc của nhạc trưởng là nhìn vào bản nhạc và dẫn dắt các nhạc công. Bản nhạc của người quản lý dự án chính là kế hoạch dự án của họ, và họ cần phải bảo đảm mọi người đang ở trong cùng một trang, trong khi lắng nghe những hiệu chỉnh cần thiết. Họ luôn tìm kiếm những phương án tốt nhất cho dự án và tính hiệu quả của nó.

Để làm công việc này bạn cần có một nền tảng kỹ thuật tốt để giúp đưa ra các quyết định với vai trò là một quản lý dự án kỹ thuật, nhưng không phải mọi kỹ sư đều phù hợp với nghề này. Chìa khoá để biết được điều đó là hãy thử sức với vai trò là một quản lý dự án ở những dự án quy mô nhỏ, và dẫn dắt những nhóm nhỏ, làm việc với những dự án tương đối ngắn, và theo dõi xem nếu bạn có tìm thấy được sự phù hợp để có thể rời bỏ công việc kỹ thuật và quản lý một nhóm hướng đến những mục tiêu chung. Điều này cũng sẽ mang lại cho bạn cơ hội để phát triển và cải thiện kỹ năng quản lý dự án của bản thân.

3. Vận hành máy ảnh xe tự hành

Một tải máy ảnh gắn trên xe tự hành cần được viết phần mềm để ra lệnh cho xe tự hành chụp ảnh đúng vị trí cần thiết.

Trong ảnh là Doug Ellison và mô hình xe tự hành khám phá Sao Hoả. Doug là một “hiệp sĩ" với một thanh kiếm bằng xốp trong vai trò của một kỹ sư điều dẫn và kết nối tải máy ảnh trong nhóm khám phá Sao Hoả. Ảnh: Doug Ellison, NASA.

Là một kỹ sư điều dẫn và kết nối tải máy ảnh, công việc của Doug là chuẩn bị trình tự (là các gói lệnh điều khiển tàu vũ trụ) để yêu cầu Xe tự hành Sao Hoả chụp ảnh đúng vị trí với các camera định vị và tránh rủi ro. Doug làm việc với nhóm khoa học và các “tài xế” lái xe tự hành để bảo đảm mình điều dẫn máy ảnh đúng hướng. Họ cũng phải bảo đảm rằng các gói lệnh này không làm tổn thương hay hư hại xe tự hành, rằng sẽ không phải lấy quá nhiều dữ liệu để có thể tải về Trái Đất kịp trước khi có kế hoạch khác vào hôm sau.

Khi mà các lệnh của bạn phải di chuyển một quãng đường đến một nơi cách 100 triệu dặm, bạn phải kiểm tra hai đến ba lần rằng chúng sẽ làm việc chính xác, làm việc cần làm, và không đưa xe tự hành vào bất kỳ tình huống nguy hại nào.

Hầu như tất cả mọi thành phần của cuộc sống này đều có liên quan đến khoa học, kỹ thuật, và toán học. Cho dù sở thích của bạn là gì, đam mê của bạn ra sao, thì việc trở nên chuyên nghiệp với STEM (Science, Technology, Engineering, or Math), tức là Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, hay Toán học, là luôn luôn đáng giá. Nó sẽ cho phép bạn tham gia vào rất nhiều lựa chọn nghề nghiệp thú vị và bạn sẽ có khả năng tạo nên sự khác biệt tích cực trong bất kỳ điều gì bạn chọn để theo đuổi. Chẳng hạn, lắp đặt các thiết bị y tế mới, tính toán công nghệ pin mới, thiết kế những chiếc xe mới hiệu năng cao, chế tạo tên lửa hay lập trình cho một tàu vũ trụ hạ cánh Sao Hoả, các chuyên ngành STEM là thứ được yêu cầu bởi những thử thách và các cuộc phiêu lưu thú vị nhất dành cho chúng ta ngày nay và trong tương lai.

Điều đầu tiên thắp lên trí tưởng tượng của tôi đối với khoa học hành tinh là khi tàu vũ trụ Voyager của NASA khám phá ra các núi lửa hoạt động trên mặt trăng Io của Sao Mộc.

- Ashley Davies, nhà núi lửa học.

4. Hoạ sĩ

Kết hợp khoa học với thiết kế, các hoạ sĩ sáng tạo mọi thứ từ những sắp đặt quy mô lớn cho đến các tờ áp phích của NASA treo trong phòng ngủ của bạn.

Trong hình là Nhà du hành vũ trụ Scott Kelly chụp ảnh chung với Tricia Talbert, Nhà thiết kế Đa phương tiện Cấp cao tại Trụ sở NASA. Ảnh: NASA.

Tricia Talbert là một nhà thiết kế đồ hoạ và làm việc với các trang mạng, hình vẽ minh hoạ, trưng bày, và các hình ảnh đồ hoạ khác theo yêu cầu. Talbert cũng có cơ hội để tham gia hỗ trợ và làm việc với những nhóm lớn.

Để làm được công việc này, bạn cần phải có nền tảng STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Math), tức là có kiến thức về khoa học, công nghệ, kỹ thuật, hội hoạ, và toán học. Có rất nhiều cơ hội nghề nghiệp tại NASA và nếu bạn có được nền tảng giáo dục này, bạn có thể trở thành một thành viên của nhóm.

5. Chuyên gia truyền thông

Các chuyên gia truyền thông kể các câu chuyện trên các phương tiện xã hội và giúp làm nổi bật nhiệm vụ và nhân sự của NASA trên TV, phim, sách, tạp chí, và các trang tin tức.

Trong ảnh là Mamta Patel Nagaraja, bộ phận truyền thông khoa học tại trụ sở NASA, đang ở trong trung tâm điều khiển nhiệm vụ (Houston, Texas) và làm việc như là một kỹ sư tổng hợp phim cho Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS.

Công việc của Nagaraja hiện nay là truyền thông khoa học, một khoa học đầy cảm hứng khám phá vũ trụ trong một nhiệm vụ tìm kiếm những điều chưa biết. Nagaraja thử thách bản thân hàng ngày để đóng khuôn thứ khoa học đó trong cách mà công chúng có thể hình dung được và hiểu được tầm quan trọng của nó với cuộc sống con người.

Nagaraja từng làm việc trong các chuyến bay có người lái của cả các tàu con thoi và Trạm Vũ trụ Quốc tế với các các nhà du hành vũ trụ tập sự và các kỹ sư vận hành ở Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ. Nagaraja cũng hỗ trợ cho hai nhiệm vụ khoa học là LADEE (Lunar Atmospheric and Dust Environment Explorer) và một đề xuất cho một nhiệm vụ khám phá Sao Kim.

Lời khuyên của Nagaraja là đừng để bất kỳ ai nói với bạn rằng bạn không làm được. Và đừng làm những gì quá đơn giản chỉ vì có vài người nói với bạn rằng bạn nên làm điều đó. Bạn sẽ phải tìm ra công việc gì bạn có thể làm tốt và công việc gì bạn thực sự hứng thú.

6. Nhà văn, nhà sản xuất nội dung

Các nhà văn, nhà sản xuất bắt lại những câu chuyện không tưởng về các nhiệm vụ và nhân sự của NASA và chia sẻ chúng với thế giới.

Kim Orr là một nhà sản xuất nội dung mạng tại Văn phòng Giáo dục của Phòng thí nghiệm Phản lực JPL, NASA. Ảnh: NASA, Kim Orr.

Một nhà sản xuất nội dung mạng giúp tạo ra các nội dung mà bạn xem trên một trang mạng, có thể là các bài viết, phim, ảnh, sản phẩm đồ hoạ hay trò chơi. Đôi khi nhà sản xuất nội dung mạng tự tạo ra các bài viết hoặc làm việc cùng với một nhóm, và đôi khi họ thuê các chuyên gia bên ngoài để tạo ra nội dung theo yêu cầu. Công việc này cần có tư duy sáng tạo, khả năng tổ chức và lên kế hoạch, và khả năng hiểu được các đối tượng khán giả khác nhau và những gì họ đang tìm kiếm.

Kim Orr, nhà sản xuất nội dung mạng tại Văn phòng Giáo dục của Phòng thí nghiệm Phản lực JPL, khuyên các bạn sinh viên và học sinh nên tham gia vào STEM bằng bất kỳ cách nào có thể, dù là tham gia vào các cuộc thi nhóm, tham quan bảo tàng, tham gia các buổi tiệc ngắm sao hay chỉ cần khám phá kiến thức trên mạng, để học hỏi tất cả những gì mà STEM có thể mang lại cho bạn. Kể từ khi làm việc tại JPL, Kim Orr đã khám phá ra rằng có rất nhiều sự hấp dẫn mà mình chưa bao giờ biết đến - nhiều lúc khiến cho bản thân muốn quay lại ghế nhà trường để lấy bằng STEM chỉ để mình có thể làm được những điều phi thường mà các nhà khoa học và kỹ sư đang làm. Mặc dù rằng, viết về những điều đó cũng là rất thú vị.

7. Quản trị viên

Các quản trị viên và giám đốc làm việc cho trụ sở của NASA, tập trung vào các câu hỏi khoa học và tìm kiếm để mở mang ranh giới của việc khám phá.

Trong ảnh là James Green, Giám đốc Khoa học tại trụ sở NASA, đang thực hành lặn an toàn tại Trung tâm Bay Vũ trụ Marshall. Ảnh: NASA.

James Green nhận bằng tiến sĩ ngành Vật lý Vũ trụ từ Đại học Iowa năm 1979 và bắt đầu làm việc ở nhánh Vật lý Từ quyển tại Trung tâm Bay Vũ trụ Marshall (MSFC) của NASA từ năm 1980. Tại Marshall, James Green đã phát triển và quản lý Mạng lưới Phân tích Vật lý Vũ trụ, cung cấp cho các nhà khoa học trên khắp thế giới khả năng truy cập dữ liệu nhanh chóng đến các nhà khoa học khác, và đến các máy tính đặc biệt của NASA và các nguồn thông tin. Ngoài ra, James Green còn là một Thợ lặn an toàn ở bể nổi trung lập cho đến khi rời MSFC năm 1985.

Từ 1985 đến 1992, James Green là người đứng đầu Trung tâm Dữ liệu Khoa học Vũ trụ Quốc gia (NSSDC) tại Trung tâm Bay Vũ trụ Goddard (GSFC). NSSDC là cơ sở lưu trữ dữ liệu khoa học vũ trụ lớn nhất của NASA. Năm 1992, ông trở thành Giáo đốc của Văn phòng Vận hành Dữ liệu Khoa học Vũ trụ cho đến 2005, khi mà James Green trở thành giám đốc Văn phòng Hỗ trợ Đề xuất Khoa học. Tháng 8/2006, James Green trở thành Giám đốc Phòng Khoa học Hành tinh ở trụ sở NASA.

Ông đã có hơn 100 công bố khoa học đăng trên các tạp chí chuyên ngành liên quan đến nhiều lĩnh cực của từ quyển Trái Đất và Sao Mộc, và hơn 50 bài báo kỹ thuật trên nhiều lĩnh vực của hệ thống dữ liệu và mạng.

Trong sự nghiệp, James Green đã nhận được nhiều giải thưởng. Năm 1988, ông nhận giải Arthur S. Flemming cho những đóng góp xuất sắc trong chính quyền liên bang và được trao giải Kotani của Nhật Bản năm 1996 cho các hoạt động quản lý dữ liệu khoa học quốc tế.

Từ quan điểm hàm lâm, tất cả mọi thứ đều hoạt động tốt với toán và khoa học.James Green khuyên hãy tập trung cho việc học tập, nỗ lực cao nhất và trở thành tốt nhất mà bạn có thể trong những lĩnh vực STEM.

8. Nhà giáo

Dù là người giới thiệu về vũ trụ cho những đứa trẻ hay giảng dạy vật lý cho các ứng viên nghiên cứu sinh, các nhà giáo giúp chia sẻ kiến thức của họ với công chúng.

Trong ảnh là Brian Day, hiện đang làm việc tại bộ phận Giáo dục và Tiếp cận cộng đồng tại Trung tâm Nghiên cứu Ames của NASA. Ảnh: NASA.

Brian Day làm công việc truyền thông các mục tiêu, các phát hiện khoa học và sự thú vị của một nhiệm vụ khoa học ra công chúng. Điều này có nghĩa là làm việc với nhóm khoa học của nhiệm vụ, phát triển một nền tảng hiểu biết vững chắc về công việc của họ và sau đó là trình bày lại với nhiều đối tượng khán giả theo cách dễ tiếp cận và thú vị nhất.

Brian Day đặc biệt nhấn mạnh việc tìm cách để sinh viên và công chúng có thể tham gia trực tiếp vào một nhiệm vụ khoa học. Bằng cách đó, công chúng có thể giúp đóng góp giá trị như các nhà khoa học công dân và tham gia trong sự phấn khích công việc khám phá Mặt Trăng.

Lời khuyên của Brian Day dành cho những ai muốn làm công việc này là hãy đừng nản chí! Đặc biệt là khi nói đến các nhiệm vụ không gian, một tỷ lệ cao các đề xuất sẽ không được chọn cấp kinh phí. Chúng chỉ trở thành những thất bại nếu như bạn không học được điều gì từ đó.

Đối với STEM, hãy gắn bó với nó. Một nền tảng giáo dục tập trung vào các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật, và toán học sẽ cung cấp cho bạn một loạt các cơ hội khi đứng trước ngưỡng chọn nghề. Nó cũng sẽ cho phép bạn đối phó tốt hơn với các sự thay đổi ngày một tăng nhanh của công nghệ.

9. Kỹ sư

Các kỹ sư thiết kế và chế tạo mọi loại máy móc, từ các tàu vũ trụ cho đến các phần mềm điều khiển các xe tự hành hoạt động hàng ngày.

Trong ảnh là Farah Alibay, một kỹ sư hệ thống tại Phòng thí nghiệm Phản lực JPL của NASA, đang ở trong khoang mô phỏng tàu con thoi. Ảnh: NASA.

Là một kỹ sư hệ thống, Farah Alibay là mắt xích của tất cả công việc. Khi làm việc với một đề xuất nhiệm vụ và các khái niệm nhiệm vụ ban đầu, vai trò của một kỹ sư hệ thống là giúp thiết kế tàu vũ trụ ban đầu bằng cách giúp các chuyên gia phân hệ khác nhau (chẳng hạn như nhiệt, viễn thông, năng lượng,...) hợp tác với nhau.

Cho dù bạn muốn một sự nghiệp trong ngành hàng không vũ trụ hay ở bất cứ lĩnh vực nào, một lời khuyên của Farah Alibay là đừng sợ hãi những giấc mơ của mình và đừng bỏ cuộc. Farah Alibay lớn lên ở một thị trấn nhỏ nơi chưa từng nghe đến chuyện làm việc tại NASA. Farah Alibay đã làm việc chăm chỉ, kiên trì, và cuối cùng đã thành công dù có nhiều trở ngại trên đường đi. Đó là niềm đam mê với việc khám phá vũ trụ đã giúp Farah Alibay giữ được động lực và mang lại hạnh phúc trong công việc.

10. Nhà khoa học

Từ một nhà vật lý thiên văn cho đến một nhà núi lửa học, các nhà khoa học ở mọi chuyên ngành đưa ra các câu hỏi và giúp tìm kiếm câu trả lời cho các bí ẩn của vũ trụ.

Trong ảnh là Ashley Davies, một nhà núi lửa học đang làm việc tại JPL, NASA, đang tham quan miệng núi lửa Erta'Ale ở Ethiopia in 2009. Ảnh: NASA.

Ashley Davies học về núi lửa, tức là học về cách chúng phun trào và nguyên nhân xảy ra, và núi lửa thì không chỉ có ở mỗi Trái Đất, mà còn xuất hiện ở các hành tinh và mặt trăng khác trong Hệ Mặt Trời. Các núi lửa đã từng có những ảnh hưởng to lớn đến sự tiến hoá của tất cả các hành tinh rắn và nhiều mặt trăng trong Hệ Mặt Trời. Các núi lửa là cửa sổ để đi vào bên trong một hành tinh. Chúng ta biết được thành phần bên trong nhờ núi lửa phun trào những thứ này lên bề mặt nơi mà các tàu vũ trụ có thể nhìn thấy. Nghiên cứu về chúng ở ngay tại Trái Đất sẽ giúp chúng ta hiểu cách chúng hoạt động ở ngoài kia.

Một nền tảng vật lý và toán học là một sự trợ giúp lớn trong ngành này. Từ khi còn nhỏ, Ashley Davies đã hứng thú với thiên văn học. Và sự học là không có hồi kết, cho đến nay Ashley Davies vẫn tiếp tục thu nạp kiến thức. Nói một cách đơn giản, rất nhiều thứ trong công việc của Ashley Davies có liên quan đến nhiệt. Suy nghĩ về cách mà nhiệt mất đi từ một đối tượng ra môi trường xung quanh, và sự ảnh hưởng của nó đến một vật thể. Vật thể được nhắc đến ở đây có thể là một hành tinh, mặt trăng, hay một luồng nhan thạch đơn lẻ... Có rất nhiều công việc là xác định các quá trình diễn ra và sử dụng vật lý để hiểu chúng theo các điều kiện của các hành tinh khác nhau. Để làm công việc này, bạn thực sự cần một tấm bằng tiến sĩ. Dù là một công việc bận rộn, nhưng nó vô cùng bổ ích.

Điều quan trọng của việc trở thành một nhà khoa học hay một kỹ sư là học cách tư duy phản biện, học cách sáng tạo, học cách giải quyết vấn đề và học cách làm thế nào để học.

- Tracy Drain, Flight Systems Engineer.

Tham khảo

  1. NASA: Mercury Exploration
Author: Hien PHAN
Cựu thành viên CLB Thiên văn học Đà Nẵng - DAC; Nghiên cứu sinh ngành Vật lý thiên văn tại APC Laboratory, Paris Diderot University, Cộng hòa Pháp.

Bài viết xem nhiều