Trang Discovery.com công bố 13 phát hiện được cho là vĩ đại nhất trong thiên văn. Các bạn hãy cùng VLTV điểm qua nhé.

Ngày đêm lần lượt trôi đi, bốn mùa thay nhau không nghĩ, con người sinh sống trong thế giới tự nhiên luôn tiếp xúc với các hiện tượng thiên văn. Mặt trời rực rỡ, Mặt trăng sáng ngời, các vì sao nhấp nháy, hiện tượng nhật thực tuyệt đẹp, v.v... hàng ngày đặt ra cho con người muôn vàn câu hỏi...

Từ "hành tinh" hay "planet" mang nhiều nghĩa trong suốt mấy nghìn năm qua, thậm chí ngày nay, ý nghĩa của từ này vẫn đang còn biến động.

Từ thời xa xưa, nhân loại quan sát bầu trời để phát hiện những hiện tượng thiên văn mà họ cho là liên quan đến số mệnh con người...

Yrjö Väisälä sinh ra ở Kontiolahti, phía đông Phần Lan. Năm 1922, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ. Năm 1925, ông bắt đầu làm việc tại khoa Trắc địa trường đại học Turku. Lĩnh vực nghiên cứu của Väisälä rất rộng, bao gồm quang học, trắc địa và thiên văn. Ông đã có nhiều công trình quan trọng trong việc chế tạo và kiểm tra chất lượng các thiết bị quang học.


Yrjö Väisälä (06/09/1891 - 21/07/1971)

Väisälä được đánh giá là “cha đẻ của ngành khoa học không gian Phần Lan”. Ông đã có rất nhiều ý tưởng sáng tạo trong việc sử dụng các thiết bị không gian vào nghiên cứu khoa học. Trong cuộc họp năm 1946 tại viện Hàn lâm Phần Lan, Väisälä đã đề xuất việc sử dụng tên lửa hoặc bóng thám không vào công tác trắc địa, đồng thời đưa ra các tiên đoán về việc sử dụng các vệ tinh nhân tạo trong việc nghiên cứu Trái Đất và vũ trụ. Väisälä cũng đã tiến hành 1 số thí nghiệm đối với các tên lửa cỡ nhỏ.

Tại đại học Turku, Väisälä đã thiết kế và chế tạo một kính thiên văn cỡ lớn, chuyên dùng để nghiên cứu tiểu hành tinh và sao chổi. Trong hơn 20 năm làm việc, nhóm nghiên cứu của ông đã tìm ra 7 sao chổi và 807 tiểu hành tinh. Trong đó, Väisälä được công nhận là đã tìm ra 128 tiểu hành tinh.

Tên ông được đặt cho một crater trên Mặt Trăng, một tiểu hành tinh (Asteroid 1573 Väisälä)

Tài liệu tham khảo:
[1]Today in Science History, 1999 - 2007. September 6 - Births, Deaths, Events, http://www.todayinsci.com/9/9_06.htm
[2]Wikipedia, 09/2007. Yrjö Väisälä, http://en.wikipedia.org/wiki/Yrjo_Vaisala
[3]Rami Rekola, last updated 02/06/2006 . History of Tuorla Observatory, http://www.astro.utu.fi/info/history.shtml

Hero_Zeratul
Box Thiên văn học - ttvnol.com

James Van Allen sinh ra ở thành phố Mount Pleasant, bang Iowa. Năm 1935, ông tốt nghiệp trường cao đẳng Iowa Wesleyan và tiếp tục quá trình học sau đại học. Năm 1936, ông tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành vật lý chất rắn, đại học Iowa. Năm 1939, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành vật lý hạt nhân. Từ năm 1940, ông làm việc tại học viện Camegie, Washington, D.C với nhiệm vụ chính là nghiên cứu, phát triển các ngòi nổ quang điện và vô tuyến cho bom, tên lửa, ... Năm 1942, Van Allen chuyển đến phòng thí nghiệm Vật lý ứng dụng tại đại học Johns Hopkins, sau đó, ông gia nhập hải quân và phục vụ tại hạm đội Thái Bình Dương.


Ảnh: James Alfred Van Allen (07/09/1914 - 09/08/2006)

Năm 1946, Van Allen giải ngũ và tiếp tục làm việc tại phòng thí nghiệm Vật lý ứng dụng. Ông đã chỉ đạo một nhóm nghiên cứu chuyên tiến hành các thí nghiệm trên tầng cao của bầu khí quyển dựa vào các tên lửa V-2 thu được của Đức quốc xã. Nhóm nghiên cứu của ông cũng đã thiết kế và chế tạo 1 số loại tên lửa, bóng thám không phục vụ cho việc nghiên cứu bầu khí quyển và các tia vũ trụ.

Năm 1951, Van Allen đảm nhận chức vụ trưởng khoa Vật lý đại học Iowa. Sử dụng bóng thám không kết hợp với tên lửa (rockoon), ông đã đưa được các thiết bị đo đạc lên đến độ cao tầm 60 km. Năm 1953, các thiết bị đo đạc của Van Allen đã cho thấy những dấu hiệu đầu tiên của một vành đai các hạt mang điện bao quanh Trái Đất.

Tham gia vào các hoạt động của Năm quốc tế về Vật lý địa cầu (International Geophysical Year, IGY, 01/07/1957 – 31/12/1958), ngày 26/09/1957, Van Allen và J. Cahill đã chỉ đạo việc phóng 36 rockoon tại nhiều điểm thuộc lãnh thổ Hoa Kỳ. Tuy nhiên, Liên Xô đã “dẫn trước” người Mỹ trong Năm quốc tế về Vật lý địa cầu bằng việc phóng thành công vệ tinh nhân tạo đầu tiên (Sputnik-1) ngày 04/10/1957. Ngày 31/01/1958, Hoa Kỳ cũng đã lần đầu tiên phóng thành công vệ tinh nhân tạo (Explorer-1). Các số liệu do Explorer-1 và Explorer-3 (phóng ngày 26/03/1958) đã khẳng định sự tồn tại của vành đai các hạt mang điện bao quanh Trái Đất. Mặc dù trước đó, Liên Xô đã phóng thành công Sputnik-1 và 2 nhưng chưa khẳng định được sự tồn tại của vành đai này.


Ảnh: W.H. Pickering, Van Allen và Von Braun nâng mô hình vệ tinh Explorer-1

Ngày 06/12/1958, Hoa Kỳ phóng tàu thăm dò Pioneer-3 với mục đích thám hiểm Mặt Trăng nhưng gặp thất bại. Tuy nhiên, Pioneer-3 cũng đã bay ra khỏi Trái Đất khoảng 63 nghìn dặm. Các số liệu của Pioneer-3 đã khẳng định sự tồn tại của một vành đai các hạt mang điện khác ở phía ngoài vành đai đã được phát hiện trước đó.

Từ năm 1960, Van Allen tiếp tục nghiên cứu, chế tạo những thiết bị khoa học chuyên dùng khảo sát các hạt mang điện, các tia vũ trụ trong không gian. Các thiết bị này đã được triển khai trên nhiều vệ tinh nhân tạo và những tàu vũ trụ thuộc các chương trình Pioneer, Mariner, Voyager, Galileo.

Ông đã nhận được nhiều huy chương, phần thưởng cao quý, là 1 trong 15 nhà khoa học được tạp trí Time bình chọn danh hiệu “Man of the year” cho năm 1960. Tên của ông đã được đặt cho các vành đai hạt mang điện bao quanh Trái Đất (Van Allen radiation belts)

Tài liệu tham khảo:
[1]Today in Science History, 1999 - 2007. September 7 - Births, Deaths, Events, http://www.todayinsci.com/9/9_07.htm
[2]Wikipedia, 07/2007. James Van Allen, http://en.wikipedia.org/wiki/James_Van_Allen

Hero_Zeratul
Box Thiên văn học - ttvnol.com

William Cranch Bond sinh ra ở Portland, Maine, đông bắc nước Mỹ. Do hoàn cảnh khó khăn, ông đã phải bỏ học từ năm 10 tuổi để giúp đỡ cha, một người thợ chế tạo đồng hồ. Niềm say mê thiên văn học của William Bond đã được khơi dậy khi ông quan sát hiện tượng nhật thực toàn phần năm 1806 tại Boston. Không có tiền để mua sách và dụng cụ, William Bond đã tự tìm tòi chế tạo các thiết bị thiên văn và rèn luyện khả năng quan sát. Ông là người châu Mỹ đầu tiên phát hiện ra C/1811 F1 (sao chổi rất lớn xuất hiện trong năm 1811, có thể quan sát bằng mắt thường trong khoảng 260 ngày).


Ảnh: William Cranch Bond (09/09/1789 - 29/01/1859)

Tài năng của William Bond đã được giới khoa học Hoa Kỳ chú ý đến. Năm 1815, ông đã được cử đi khảo sát một số đài thiên văn châu Âu nhằm chuẩn bị cho việc xây dựng đài thiên văn đại học Harvard. Trong chuyến đi của mình, William Bond đã đến thăm đài thiên văn của Sir William Herschel, được Caroline Lucretia Herschel chia sẻ nhiều kinh nghiệm trong việc xây dựng đài thiên văn và tiến hành quan sát. Chuyến viếng thăm của William Bond đã xây dựng lên mối quan hệ rất tốt đẹp giữa gia đình Herschel và đài thiên văn Harvard.

Sau 1 thời gian dài chuẩn bị, đến năm 1839, đài thiên văn Harvard chính thức được quyết định xây dựng. Năm 1847, đài thiên văn đã được trang bị 1 chiếc kính thiên văn khúc xạ đường kính 15 inch. William Bond trở thành giám đốc đầu tiên của đài thiên văn Harvard. Cùng với những người phụ tá, ông đã tiến hành các quan sát rất chi tiết và có hệ thống đối với các hành tinh, sao chổi, một số tinh vân, cụm sao, thiên hà (hồi đó được gọi chung là nebula – tinh vân), các vết đen trên Mặt Trời, vị trí các ngôi sao.

Con trai ông, George Phillips Bond (20/05/1825 - 17/02/1865) cũng là một nhà thiên văn nổi tiếng. George Bond là phụ tá của cha từ rất sớm và sau này trở thành giám đốc thứ 2 của đài thiên văn Harvard. Hai cha con ông đã khám phá ra vệ tinh Hyperion của Sao Thổ vào năm 1848 (độc lập với nhà thiên văn William Lassell), vành đai C của Sao Thổ vào năm 1850 (độc lập với nhà thiên văn William Dawes). Cha con ông là những nhà thiên văn Hoa Kỳ đầu tiên áp dụng kỹ thuật chụp ảnh vào việc quan sát thiên văn.

Tên của cha con ông được dùng để đặt cho 2 crater trên Mặt Trăng, một vùng trên bề mặt vệ tinh Hyperion (Bond-Lassel Dorsum) và một tiểu hành tinh (Asteroid 767 Bondia)

Tài liệu tham khảo:
[1]Today in Science History, 1999 - 2007. September 9 - Births, Deaths, Events, http://www.todayinsci.com/9/9_09.htm
[2]Eric Jamison, 2007. The Bonds: Pioneers of American Astronomy, http://members.leapmail.net/~ericj/bond.html

Hero_Zeratul
Box Thiên văn học - ttvnol.com

Ngày này năm xưa