Nhìn chằm chằm vào không gian vũ trụ, tinh vân Mắt mèo duyên dáng nằm cách xa trái đất 3000 năm ánh sáng. Là một tinh vân hành tinh kinh điển, Mắt mèo (NGC 6543) tiêu biểu cho pha hoạt động cuối cùng, ngắn ngủi nhưng vẫn huy hoàng, trong quãng đời của một ngôi sao kiểu mặt trời.

Ngôi sao chính giữa đang qua đời của tinh vân này có lẽ đã sinh ra lớp vỏ bụi đồng tâm đơn giản phía ngoài do sự trút tháo những lớp bên ngoài trong một loạt biến động liên tiếp. Nhìn thấy rõ ràng trong bức ảnh này do Kính thiên văn vũ trụ Hubble chụp, con mắt vũ trụ đích thực trên có bề ngang hơn nửa năm ánh sáng. Tất nhiên, nhìn kĩ vào Mắt mèo, các nhà thiên văn học có thể nhìn thấy số phận của mặt trời của chúng ta, theo trù tính nó sẽ đi vào pha tiến hóa tinh vân hành tinh của riêng nó... trong khoảng 5 tỉ năm nữa.


Ảnh: NASA, ESA, HEIC, và STScI/AURA

Thư viện vật lý

Cái gì vậy? Tất nhiên, đó là một bản đồ độ rọi sáng đa thời gian. Để tạo ra tấm bản đồ này, camera góc rộng trên phi thuyền Tàu Trinh sát Mặt trăng đã thu thập 1700 hình ảnh trong thời gian 6 ngày Mặt trăng (6 tháng trái đất), chụp liên tiếp trên khu vực bao quanh trung tâm là cực nam của Mặt trăng.

Được biến đổi thành các giá trị nhị phân (các pixel bóng được lập là 0, các pixel rọi sáng được lập là 1), các hình ảnh được sắp xếp lại để tạo ra một tấm bản đồ thể hiện tỉ lệ phần trăm thời gian mà mỗi đốm trên bề mặt chị Hằng được Mặt trời rọi sáng. Vẫn hoàn toàn nằm trong bóng tối, đáy của miệng hố Shackleton đường kính 19 km có thể nhìn thấy ở gần chính giữa của tấm bản đồ. Cực nam mặt trăng nằm ở chỗ khoảng 9 giờ phía bên vành hố. Vì trục quay của mặt trăng giữ hầu như vuông góc với mặt phẳng hoàng đạo, cho nên các đáy hố ở gần cực nam và cực bắc mặt trăng có thể vẫn ở trong bóng đêm vĩnh cửu và những đỉnh núi thì gần như liên tục ngập tràn ánh sáng mặt trời. Có ích cho những tiền đồn trong tương lai, các đáy hố tối tăm đó có thể mang lại tàn dư của nước đóng băng, và những đỉnh núi ngập nắng là những địa điểm lí tưởng để xây dựng các dàn trận pin mặt trời.


Ảnh: NASA, GSFC, Đại học Arizona, LRO

Thư viện Vật lý

Credit: NASA / GSFC / Arizona State Univ. / Lunar Reconnaissance Orbiter

Mặt trăng luôn chỉ hướng một mặt về phía những cư dân trên Trái đất bởi một hiện tượng gọi là "khóa thủy triều" trong chuyển động quay đồng bộ. Tuy nhiên, từ quỹ đạo của Mặt trăng, có thể nhìn thấy mặt còn lại của nó. Thật ngạc nhiên là bề mặt xù xì và méo mó này lại trông rất khác với mặt nhìn thấy được bao phủ bởi những vùng tối phẳng phiu. Lý giải có khả năng nhất là mặt không được nhìn thấy này có lớp vỏ địa chất dày hơn, khiến cho vật chất nóng chảy ở phía trong khó chảy tràn ra bề mặt để tạo thành những vùng phẳng phiu như ở bề mặt được nhìn thấy.

Phạm Quý Nhân _ PAC

Theo APOD

Nhân dịp kỉ niệm 50 năm con người đặt chân vào vũ trụ, mời các bạn chiêm ngưỡng bộ ảnh với các trung tâm vũ trụ Nga cùng những con người đã biến thành tựu lịch sử của Yuri Gagarin thành hiện thực.

Bức chân dung này tại Trung tâm Huấn luyện Nhà du hành vũ trụ Nghiên cứu Khoa học Yuri Gagarin, còn gọi là Star City, kỉ niệm nhà du hành Liên Xô đầu tiên đặt chân lên vũ trụ.

Gagarin là con trai thứ ba trong một gia đình nông dân hợp tác xã. Ông được chọn từ nhóm 20 phi công khác cho sứ mệnh lịch sử trên, sứ mệnh ông đã hoàn thành ngay sau sinh nhật lần thứ 26 của mình trong phi thuyền Vostok. Chuyến bay thành công đã mang lại cho Gagarin vị thế anh hùng quốc gia và tiếng tăm quốc tế, nhưng tên tuổi của ông không thọ lâu – ông đã qua đời trong một vụ rớt máy bay trong lộ trình bay tập luyện, 8 năm sau sứ mệnh vũ trụ trên.

(Ảnh: Maria Gruzdeva)

Kĩ sư A. Osipova tại phòng điều hành của một trong những vật mô phỏng Star City, thiết bị dùng để cho phi hành gia thực tập trải nghiệm như ở trong phi thuyền Soyuz-TMA.

Loạt phi thuyền Soyuz lần đầu tiên mang con người lên quỹ đạo vào năm 1967, và tàu Soyuz-TMA thế hệ thứ tư ra đời vào năm 2003. TMA còn là phiên bản “nhân trắc” vì nó được thiết kế để chứa được những phi hành gia cao hơn. Nó là kết quả của chương trình hợp tác Nga-Mĩ về Trạm Vũ trụ Quốc tế.

(Ảnh: Maria Gruzdeva)

Những bộ đồ hấp dẫn này là bộ phận của bộ đồ áp suất âm. Trên trái đất, lực hấp dẫn gây ra một gradient áp suất giữa chân và đầu của bạn, nhưng ở bên ngoài vũ trụ, áp suất máu của bạn bằng ở mức 100mmHg trên khắp cơ thể bạn. Để bù lại cho tình trạng kì lạ này, cơ thể giảm lượng máu trong hệ tuần hoàn. Bộ quần này có tác dụng giảm những tác động này bằng cách ổn định dòng máu trong tình trạng không trọng lượng.

(Ảnh: Maria Gruzdeva)

Bộ đồ du hành vũ trụ này dược dùng trong cơ sở Vykhod, nơi các nhà du hành treo lơ lửng trên trần nhà để tập đi bộ trong vũ trụ.

(Ảnh: Maria Gruzdeva)

Một cách khác mô phỏng sự không trọng lượng và sức ép dưới nước. Ở đây, một nhà du hành tập đi bộ vũ trụ trong một hồ huấn luyện lớn ở Star City; hồ sâu 12 mét.

(Ảnh: Maria Gruzdeva)

Bệ phóng tại sân bay vũ trụ Baikonur đã chứng kiến nhiều thế hệ tên lửa kể từ chuyến hành trình Vostok của Gagarin cách đây 50 năm. Ở đây, một trong những phi thuyền Soyuz mới đây đang sẵn sàng rời bệ phóng cho một sứ mệnh khác.

(Ảnh: Maria Gruzdeva)

Nguồn: New Scientist
Thư viện Vật lý

Credit & Copyright: Robert Arn (Colorado St. U.)

Đó là bình minh ở một thế giới khác chăng ? Không hẳn ! Ở một chừng mực nào đó, loài người chỉ ghi lại những cảnh mặt trời mọc ở Hỏa tinh và Trái đất, song thật nực cười khi tự hỏi chúng sẽ trông như thế nào trên những hành tinh đã biết khác và cả những hành tinh còn chưa biết tới. Những hành tinh ở rất xa ngôi sao mẹ của chúng sẽ chỉ thấy "mặt trời" mọc như là một chấm sáng hơn là một thiên thể hình tròn. Mặc dù điều đó có thể xuất hiện giống như những gì mà bạn thấy ở bức ảnh trên, nhưng trên thực tế đây chỉ là sự kết hợp thận trọng và đầy sáng tạo giữa những đường sáng dài với hình ảnh Kinh tinh mọc trên Trái đất vài tuần trước, chụp từ Mesa Arch ở công viên quốc gia Canyonlands, Utal, Hoa Kỳ. Những ụ đất nhấp nhô sinh động và những đỉnh núi phẳng nằm rải rác. Bầu trời màu cam được tạo ra bởi bụi trong khí quyển gợi lại quang cảnh trên Hỏa tinh. Mặt trời sẽ xuất hiện trong vài phút nữa và quả thực đó là một thiên thể hình tròn !


Phạm Quý Nhân _ PAC

Theo APOD

Một ngày bình lặng trên Mặt trời. Như bức hình trên cho thấy, bất kể như thế nào, thậm chí trong suốt những ngày bình lặng đó, bề mặt Mặt trời vẫn là một nơi bận rộn.


Trong bước sóng tử ngoại ta có thể thấy những vùng tương đối tối có nhiệt độ khoảng vài nghìn độ C. Nhóm vết đen lớn AR 9169 từ chu kỳ hoạt động vừa qua của Mặt trời có thể nhìn thấy cạnh những vùng sáng. Khí gas rực rỡ xung quanh những vết đen có nhiệt độ trên 1 triệu độ C. Lý do cho nhiệt độ cao này vẫn chưa được khám phá nhưng có thể chúng liên quan đến những thay đổi nhanh chóng của từ trường xuyên qua các thể plasma trên Mặt trời. Nhóm vết đen lớn AR 9169 di chuyển ngang qua Mặt trời trong suốt tháng 9 năm 2000 và suy tàn dần trong suốt thời gian đó.

Phạm Quý Nhân _ PAC
Theo APOD

Bạn đã bao giờ từng nhìn thấy dải lụa của thiên hà Milky Way của chúng ta? Có khả năng là bạn chưa bao giờ nhìn thấy nó như thế này -- mà chắc bạn cũng không thể.

Trong một bầu trời đêm thoáng đãng ở một thời điểm thích hợp tại một nơi nào đó, có thể thấy một dải lụa ánh sáng mờ nhạt vắt ngang bầu trời. Dải lụa này là đĩa của thiên hà xoắn của chúng ta. Kể từ khi chúng ta ở bên trong cái đĩa này, dải lụa xuất hiện để ôm lấy Trái đất . Bức ảnh tuyệt đẹp phía trên của Milky Way có hình một cánh cung, tuy nhiên, bạn không thể nhìn thấy được như thế với cặp mắt đơn độc.

Bức ảnh trên thực tế là sự kết hợp của 9 bức hình được chụp lia máy toàn cảnh 360 độ. Được chụp gần đây trong công viên quốc gia Teide ở Tenerife thuộc đảo Canary, Tây Ban Nha, Bức ảnh bao gồm núi lửa Teide, có thể thấy ở gần trung tâm bức hình, phía sau quang cảnh núi lửa là rất nhiều những tảng đá lớn. Xa phía sau những cấu trúc "trần tục" này là những kỳ quan của bầu trời có thể thấy bằng mắt thường, đó là dải lụa tuyệt đẹp của Milky Way, trăng tròn phía trong dải lụa cánh cung này, và cụm sao mở Pleiades (bạn có thể tìm thấy nó? )



Ảnh: Juan Carlos Casado (TWAN)

Phạm Quý Nhân _ PAC
Theo APOD

Liệu bạn có thể sống sót khi nhảy từ vách đá cao nhất trong hệ mặt trời hay không? Có khả năng đấy! Verona Rupes trên vệ tinh Miranda của Thiên Vương tinh ước tính sâu đến 20km – gấp mười lần chiều sâu của vực Hẻm Núi Lớn ở Mĩ. Lực hấp dẫn của Miranda nhỏ, cho nên mất khoảng 12 phút cho nhà thám hiểm liều lĩnh rơi từ trên đỉnh xuống, chạm đáy vực ở tốc độ của xe đua – chừng 200 km/h. Tuy nhiên, sự rơi như vậy có thể chẳng thiệt mạng nếu có túi khí bảo vệ thích hợp. Ở trên là ảnh chụp Verona Rupes do phi thuyền rô bôt Voyager 2 thực hiện trong chuyến bay ngang qua vào năm 1986. Vách đá khổng lồ ấy sinh ra như thế nào thì vẫn chẳng ai rõ, nhưng có khả năng liên quan đến một vụ va chạm lớn hoặc chuyển động kiến tạo bề mặt.


Ảnh: Voyager 2, NASA

Thư viện Vật lý


Trời đang mưa trên Titan! Thật vậy, đó giống như là một trận mưa metan, và chẳng có cú lừa Cá tháng Tư nào ở đây cả. Đây là khung cảnh hết sức bình thường được vẽ nên bởi các nghệ sĩ giàu trí tưởng tượng về bề mặt của vệ tinh lớn nhất Thổ tinh, một cảnh tượng xói mòn và đầy giông bão. Chúng phù hợp với những cơn bão xảy ra theo mùa trên bề mặt u ám của Titan, ở những vùng gần xích đạo của vệ tinh này, có thể thấy từ những đo lường của tàu vũ trụ Cassini. Tất nhiên, trên bề mặt băng giá của Titan với nhiệt độ bề mặt chỉ khoảng -290 độ F ( -180 độ C ), chu trình bay hơi, ngưng tụ thành mây, và rơi mưa là của metan lỏng chứ không phải nước. Trong một bầu khí quyển đậm đặc khí Ni tơ của Titan, vẫn có thể nhìn thấy ánh sáng từ những cơn sấm sét đang gào rú từng hồi !

Phạm Quý Nhân _ PAC

Theo APOD

Phi thuyền Messenger của Mỹ vừa gửi những hình ảnh mới nhất về bề mặt của sao Thủy, hành tinh mà mỗi năm chỉ dài bằng một ngày rưỡi.

Sao Thủy
Sao Thủy là hành tinh gần mặt trời nhất và cũng là hành tinh nhỏ nhất trong Thái Dương Hệ. Đối với mỗi hành tinh, một năm là khoảng thời gian cần thiết để đi hết một vòng quỹ đạo quanh mặt trời. Một ngày là thời gian cần để quay một vòng quanh trục của bản thân nó. Thời gian sao Thủy tự quay quanh trục bằng hai phần ban khoảng thời gian quanh mặt trời.

Những bức ảnh cận cảnh sao Thủy cho thấy vô số miệng hố trên bề mặt hành tinh này.
Một năm của sao Thủy dài bằng 88 ngày trái đất; một ngày của nó bằng 58,6 ngày của chúng ta.

Những
Bức ảnh cận cảnh sao Thủy cho thấy vô số miệng hố trên bề mặt hành tinh này. Những chiếc hố được tạo nên sự va chạm giữa sao Thủy với hàng vạn thiên thạch và sao chổi.


Phi thuyền Messenger bắt đầu bay quanh sao Thủy từ ngày 17/3. Từ hôm đó tới nay nó đã gửi về trái đất hàng chục nghìn ảnh.


Chấm màu trắng ở giữa ảnh là hố Debussy. Hố này có đường kính lên tới 80 km.

Sao Thủy
Bề mặt sao Thủy có niên đại từ 3,5 tới 4 tỷ năm.

Cảnh bề mặt sao Thủy
Cảnh bề mặt thuộc bán cầu nam của sao Thủy do tàu Messenger chụp khi nó bay qua hành tinh này vào tháng 9/2009.

Theo VNExpress